2024

Điều dễ nhận thấy là các sáng tác trước của Phan Đức Lộc giàu cảm xúc, mang đậm phong vị núi rừng và phần lớn nói về thân phận của người phụ nữ vùng cao. Với truyện ngắn mới này, Phan Đức Lộc bắt đầu với đề tài đồng giới-một đề tài đòi hỏi cách viết khéo léo, tinh tế thể hiện sự đồng cảm của người viết nếu không rất dễ sa vào kiểu viết đơn giản, sống sượng chỉ cốt kích thích trí tò mò của người đọc, người nghe. Qua lời kể của nhân vật kể chuyện xưng Tôi-người con gái, hình ảnh người cha hiện lên thật ấm áp, tình cảm, là chỗ dựa vững chãi của người con. Song sự thực đó chỉ là người cha trên danh nghĩa. Mẹ bỏ hai cha con theo một người đàn ông khác. Cha nuôi nấng Tôi, một mình đóng hai vai, vừa làm cha vừa làm mẹ. Cha chăm chỉ bắt ốc mò cua cào hến nuôi con, một mình đóng cả hai vai kịch Romeo và Juliet. Đứa con gái lớn lên, ra thành phố kiếm sống quăng quật, gặp tai họa nguy hiểm chết người nhưng cũng gặp được tình yêu. Người con trai yêu Tôi chân thành, nồng thắm. Nhưng, chính ở chỗ thắt ngặt này, Tôi nhận ra mình đã yêu em gái của người yêu. May mắn, nhờ tuổi trẻ, sự thấu cảm giới tính thứ ba của xã hội và đặc biệt là lòng nhân ái của người con trai con trai đã giúp Tôi được chuyển giới, được sống là chính mình. Trong khi đó người cha đã không được sống là chính mình, cha đã gồng mình lên, cố sống mạnh mẽ như một người đàn ông thực thụ, dồn nén mọi nỗi đau trong lòng. Truyện trở nên hấp dẫn hơn khi đứa con gái trở về, gặp lại người cha đã già nua hốc hác nhưng vẫn đang sắm cả hai vai Romeo và Juliet, diễn sâu như thể vở bi kịch cổ điển đã trở thành một thế giới nghệ thuật – thành chỗ để sống của riêng người cha. Phan Đức Lộc có khả năng xây dựng cốt truyện để cơi nới nỗi lòng người đọc người nghe, khiến cái bi đát biến hóa thành niềm bùi ngùi cứ lan tỏa mãi ra theo sâu rộng của nỗi lòng ấy. Tên truyện là Lỗ sẻ, và xuyên suốt câu chuyện là hình ảnh Lỗ sẻ. Lỗ sẻ tượng trưng cho khát vọng của con người. Từ đây sẽ mở ra dòng sông, mở ra cánh đồng, mở ra một chân trời thênh thang ngập nắng-một chân trời hạnh phúc.

Khát vọng con người qua đôi cánh "Người Dơi" 19/12/2024

Ngược biên niên sử trở về những năm đầu thế kỷ 20, cuộc sống ở làng quê thời xưa cũ, khi con người sống gắn bó với tự nhiên, với nhiều tập tục lâu đời, những nếp sống, nếp nghĩ còn thuần chất. Tác giả đã dày công tạo dựng một không gian bảng lảng nét hoang lạnh cùng với đó là nội tâm phức cảm của con người một thời ranh giới giữa cái thực và cái ảo, giữa truyền thuyết và thực tế chưa minh định. Thuở ấy người ta sống giữa hai bến bở hư – thực, sống tựa vào nhau và truyền cho nhau tâm cảm về quá khứ, vừa sống vừa tìm hiểu, khám phá và tự tiến hóa chính mình. Thuở ấy cũng có những cái ác, cái xấu nhưng rạch ròi hơn và vẫn còn lòng tin gần như tuyệt đối vào quy luật ác giả ác báo. Thế nhưng, dù là thời nào thì vẫn vậy, lòng tốt, mầm thiện vẫn cứ âm thầm được gieo trồng, nảy nở tự trong tâm. Nhân vật Hoàng Văn Giang, người đàn ông sống đơn độc giữa đất trời, cây cỏ đã tìm thấy niềm đồng cảm với cô gái phải mang thân phận người Dơi, phải trả giá cho tội lỗi của mẹ cha. Bao năm tháng đã qua đi, câu chuyện về người Dơi càng thêm kỳ bí, cô gái trong thân phận người Dơi bị gán cho bao tai họa đổ xuống làng Vực. Thế nhưng, khi ngẫm lại, cô gái đáng thương phải sống cuộc đời hoang thú, bị truy sát đến hang cùng thẳm cốc ấy vẫn chưa một lần xuống tay với những kẻ hãm hại cô. Có chăng, tất cả những người kẻ ấy đều đã trút bỏ lòng tham, sự thù hận và sống lương thiện hơn sau khi nhìn thấu bản chất đúng nghĩa con người sâu bên trong thân xác người Dơi với ý nghĩa đọa đày. Càng về cuối truyện, biểu tượng về đôi cánh càng trở nên lấp lánh. Phải! Đôi cánh sẽ giúp con người thỏa mãn khát vọng bay lên, thoát khỏi kiếp sống cô độc nơi cõi nhân gian. Nhưng đôi cánh không tự nhiên mà có, chỉ khi đi đến tận cùng của sự giải thoát, trút bỏ hết những cừu hận, những tham- sân- si, con người mới có thể nhẹ nhõm thoát thân, thanh thản. Khi đó, đôi cánh không còn là cái lốt của loài vật, đôi cánh đã dẫn tâm hồn con người bay tới những khoảng không bay bổng, là cõi sống lý tưởng, nơi tâm hồn hoàn toàn tự do…

“Sấm rền Độc Tôn Sơn”: Dựng lại một góc khuất đau thương 17/12/2024

“Sấm rền Độc Tôn Sơn” là truyện ngắn lịch sử kể về cuộc khởi nghĩa của Nguyễn Danh Phương, thời vua Lê chúa Trịnh. Tác giả đã xây dựng nhân vật Nguyệt Tranh với tính cách phức tạp. Ban đầu Nguyệt Tranh tiếp cận Nguyễn Danh Phương để trả thù cho đấng sinh thành. Nàng mất cả cha lẫn mẹ trong loạn lạc giao tranh giữa một bên là đội quân của thủ lĩnh Nguyễn Danh Phương và một bên là đội quân triều đình. Nàng luôn nghĩ Nguyễn Danh Phương là giặc cỏ, là kẻ đẩy nàng vào bi kịch gia đình. Nàng dùng mỹ nhân kế trở thành người đàn bà của Nguyễn Danh Phương. Nàng giúp Nguyễn Phan, một viên tướng triều đình cũng là người có tình cảm với nàng đưa hai kẻ Phạm Tiền và Đỗ Chung vào làm môn khách ở căn cứ của nghĩa quân. Thực chất hai kẻ này có mối thâm thù với Nguyễn Danh Phương, dùng mọi mưu hèn kế bẩn mục đích phá hoại nghĩa quân từ bên trong. Khi thấy nàng Nguyệt Tranh không nghe theo kế hoạch của chúng giết Nguyễn Danh Phương, Phạm Tiền là thầy phù thủy đã dùng bùa phép che mắt thủ lĩnh Nguyễn Danh Phương và những người lãnh đạo nghĩa quân khiến cả quân doanh hiểu lầm nàng là cáo tinh hóa thành hủy hoại cơ nghiệp của đại vương. Nàng bị giam lỏng và bị mọi người xa lánh. Tình tiết mang tính liêu trai, kỳ ảo này được tác giả khéo léo lồng ghép trong truyện tạo nên sự hấp dẫn, kịch tính. Cái hay của truyện chính là tác giả đã thành công xây dựng chuyện tình trong truyện. Mối tình tay ba giữa Nguyễn Danh Phương- Nguyệt Tranh- Nguyễn Phan. Nàng thực sự yêu ai. Ai mới là anh hùng, xứng đáng để nàng yêu. Nguyễn Phan là tướng quân triều đình, lập nhiều chiến công hiển hách, là người được chúa Trịnh tin tưởng giao trọng trách tiêu diệt Nguyễn Danh Phương. Còn Nguyễn Danh Phương là anh hùng cái thế hay giặc cỏ. Điều này quyết định đến sự lựa chọn của Nguyệt Tranh. Sau khi trở thành nữ chủ nhân của đại đồn, nàng Nguyệt Tranh đã nhận ra Nguyễn Danh Phương là một người anh hùng áo vải, dám đứng lên chống lại triều đình vua Lê chúa Trịnh mục nát. Nàng muốn gột rửa tội lỗi của mình với nghĩa quân. Trong tình thế đại đồn gặp nguy khốn, nghĩa quân bị dìm trong bể máu, Nguyệt Tranh đã chọn hi sinh bản thân, chặn đường tiến quân của quan binh triều đình để bảo vệ thủ lĩnh Nguyễn Danh Phương - phu quân của nàng và bảo toàn lực lượng nghĩa quân. Với những tình tiết gay cấn, truyện ngắn lý giải nhiều góc khuất của lịch sử cũng như mở ra những góc nhìn rộng hơn về một giai đoạn lịch sử đau thương của đất nước.

“Cớm nắng”: Câu chuyện đời thường về tình làng nghĩa xóm 16/12/2024

Quý vị và các bạn thân mến, tình làng nghĩa xóm được thể hiện từ những điều đơn giản như lời chào hỏi cởi mở hàng ngày tới việc chia sẻ niềm vui nỗi buồn, giúp đỡ nhau những lúc có công có việc. Với những người chuyển tới nơi ở mới thì môi trường sống xung quanh nhất là hàng xóm, láng giềng rất quan trọng. Khi nhân vật Nga chuyển tới ngôi nhà mới, cô đã rất mừng vì không gian sống sạnh sẽ, con người vui vẻ và có nếp sống văn hóa. Thế nhưng buồn một nỗi gia đình hàng xóm lại quá bất ổn. Đầu tiên là cậu con trai bị bắt vì trộm cắp đồ của công ty rồi vợ chồng hàng xóm thì suốt ngày mắng chửi nhau. Sau một thời gian bà vợ bị mất vì ung thư thì đến ông chồng ngày đêm hát Karaoke làm phiền hàng xóm. Ông biến một thú vui giải trí cá nhân trở thành nỗi phiền toái cho cả cộng đồng. Nhưng khi Nga biết việc ông hát cho vơi nỗi cô đơn, nỗi buồn trong lòng thì cô bỗng thấy thương người hàng xóm xấu số. Sự khó chịu vì tiếng hát của ông trở thành nỗi cảm thông, thấy hiểu. Truyện ngắn viết dung dị về cuộc sống đời thường rất gần gũi với chúng ta. Mỗi cây mỗi quả, mỗi nhà mỗi cảnh. Cuộc sống không phải lúc nào cũng thuận theo ý muốn của con người. Những sự việc, chi tiết trong câu chuyện người đọc, người nghe đều có thể gặp được trong cộng đồng dân cư thậm chí trong chính gia đình của mình. Chúng ta đồng cảm với những nỗi bất hạnh của người đàn ông hàng xóm và xúc động trước tấm lòng nhân hậu của nhân vật Nga. Khi gặp những việc chưa vừa ý về hàng xóm làng giềng nên đặt mình vào vị trí của họ để từ đó có sự thấy hiểu và chia sẻ. Hàng xóm tối lửa tắt đàn có nhau. Hàng xóm chính là những người hàng ngày sống xung quanh chúng ta, tại sao chúng ta lại không dành cho họ những tình cảm yêu mến, không chia sẻ với họ những lo toan, buồn vui của cuộc sống hàng ngày. Truyện ngắn khai thác đề tài mối quan hệ hàng xóm láng giềng để nói đến tình nghĩa con người.

“Thênh thang M’đrăck”: Khát vọng chung sống chan hòa với thiên nhiên, nguồn cội 2/12/2024

Truyện kể về hai nhân vật chính là H’Ril và Y Pher, có số phận khá giống nhau. Cả hai đã cùng bắt đầu cuộc sống lang bạt trên thảo nguyên M’đrăck từ khi mới tròn mười tuổi. H’Ril không có mẹ. Y Pher chẳng có cha. Bố mẹ của hai người bỏ đi khi họ còn nhỏ. Cả hai cũng nước da đen như cột nhà, đôi mắt rực sáng và mái tóc cháy vàng khét nắng. Đôi bạn cùng chung tình yêu với đàn bò, với những tháng ngày lang thang trên đồng cỏ, giữa nắng gió vùng thảo nguyên mênh mông... Cuộc sống êm đềm cứ thế trôi qua, cho đến một ngày Y Pher cứu H’Ril khỏi bị lão già dâm đãng xâm hại. H’Ril thầm yêu trộm nhớ Y Pher. Từ đó cô cười nhiều hơn, vui vẻ hơn, yêu đời hơn. Nhưng cũng như mẹ mình, H’Ril đành bất lực trong cuộc giành giật người đàn ông với thảo nguyên kia. Người đàn ông của mẹ, của Y Pher và rất nhiều chàng trai nơi đây nữa tất thảy đều thuộc về bình nguyên bao la. Nguyễn Thị Thanh Thuý với truyện ngắn Thênh thang M’đrăck đã trình ra một gương mặt mới ấn tượng với giọng văn tinh tế đầy nhịp điệu, ngôn ngữ giàu hình ảnh. Tác giả bao quát một vùng hiện thực Tây Nguyên vừa dữ dội đa đoan vừa trữ tình thơ mộng, cả đất và người. Nguyễn Thị Thanh Thuý đã thành công trong việc dựng lên một không khí Tây Nguyên sống động, gây ấn tượng mạnh và mê hoặc người đọc người nghe. Sau nữa là những tầng nghĩa được gợi lên, đan bện, chất chứa những khát vọng về tự do, tình yêu, khát vọng sống, khát vọng bảo vệ thiên nhiên và chung sống chan hòa với thiên nhiên, nguồn cội.

“Sự phản bội của chiếc gương”: Đạo đức kinh doanh 2/12/2024

Quý vị và các bạn thân mến, ở đời có nhiều người khi thất bại thì không nhìn nhận sai lầm từ bản thân mình mà thường đổ trách nhiệm cho người khác hoặc nhân tố khách quan. Nhân vật với danh xưng là “tôi” trong truyện ngắn chính là một người như vậy. Được thừa hưởng một cửa hàng từ thời ông cố để lại, nhân vật tôi không biết vì cái gì mà cửa hàng kinh doanh bao nhiều năm đến đời mình làm chủ lại đứng bên bờ phá sản. Không tìm được ra nguyên nhân, ông đành đi xem bói hy vọng dựa vào thế lực siêu nhiên nào đó để cứu giúp sự nghiệp. Nhưng thầy bói phán rất mơ hồ và chung chung khiến ông thật không biết đường nào mà lần. Cuối cùng sau bao ngày suy nghĩ, nhân vật tôi quy tội cho chiếc gương tổ truyền 3 đời trong cửa hàng. Ông cho chiếc gương cổ vào kho, mua 4,5 chiếc gương mới mà vẫn không giữ được khách hàng. Một vị khách bước vào cửa hàng khi ông treo bảng giảm giá 40%. Sau khi chị thử đồ thì không soi gương mà dùng chiếc điện thoại của mình chụp hình. Chị ta rất vừa ý với bức hình trong điện thoại. Vậy là nhân vật tôi đã tìm ra thủ phạm, chính chiếc gương trong cửa hàng đã khiến khách hàng bỏ đi. Ông nghĩ mình đã đặt bao niềm tin hy vọng vào chiếc gương như một cách để bán được hàng nhưng chiếc gương lại phản bội. Ông đập tất cả gương trong cừa hàng rồi đi tìm mua chiếc gương mới. Tới một cửa hàng bán gương nổi tiếng nhất, ông muốn mua một chiếc gương hạnh phúc. Và người chủ bán gương đã trả lời ông một câu rất thâm thúy “ Chúng tôi chỉ sản xuất và bán những chiếc gương soi thấy thật”. Vâng, chân thật chính là một tiêu chí quan trọng trong kinh doanh. Tất cả những quảng cáo, lời hay ý đẹp khác chỉ là phụ trợ chứ điều cốt lõi vẫn là chất lượng của sản phẩm. Nếu sản phẩm của anh không tốt thì cuối cùng khách hàng cũng chỉ mua đồ của anh một lần mà thôi. Truyện ngắn với giọng văn trần thuật có chút hóm hỉnh, chua chát không chỉ nói về việc kinh doanh buôn bán mà còn là bài học về cách sống của con người. Sự chân thật, chân thành chính là yếu tố quan trọng để con người ta gắn bó lâu dài với nhau.

"Đồng bạc lấy may": Ân tình của một thời tuổi trẻ 21/11/2024

Ký ức mỗi con người luôn mang trong nó những giá trị thiêng liêng, dẫu bụi thời gian có phủ mờ. An, nhân vật xưng Tôi trong câu chuyện đã kể lại cho chúng ta những kỷ niệm đã diễn ra hơn hai mươi năm về trước, khi anh là một chàng trai trẻ đang chờ kết quả thi đại học. An cùng bố lên mạn ngược, ở trọ trong gia đình một người dân tộc Tày để hàng ngày bố An đi kiếm măng rừng, dây rừng, gỗ rừng. An đã có những kỷ niệm thật đẹp với em Thiềm, con gái thứ hai của ông chủ nhà. Hàng ngày, An không chỉ dạy cô bé học mà còn cùng nhau đi giặt chiếu, trèo cây…Và một dấu ấn sâu đậm nhất là Thiềm tặng An một đồng bạc lấy may kèm câu nhắn: Khi nào anh không còn giữ được nữa, tức là anh đã quên em. Tình cảm giữa Thiềm và An khi đó có thể xem là những rung động thật trong sáng của một thời tuổi trẻ. Thời gian trôi đi, An không gặp lại Thiềm lần nào nữa, cho đến khi con gái của Thiềm đỗ đại học trường An đang dạy và mang đến cho An lá thư của mẹ. Lúc bấy giờ An mới nhớ về đồng bạc năm xưa mà không biết ở đâu rồi. Cuộc sống hiện tại với biết bao lo toan bận rộn, bao ồn ào náo nhiệt xô bồ dễ khiến người ta quên đi nhiều chuyện. An cũng không nằm ngoài vòng quay ấy của cuộc sống. Lá thư của Thiềm gửi đến đã đánh thức vùng kỷ niệm trong trẻo ngày nào. Một cái kết mở của truyện khiến người nghe, người đọc có thể tưởng tượng rằng, An sẽ tìm gặp lại Thiềm trong một ngày không xa. Câu chuyện nhẹ nhàng mà thấm thía của Văn Giá như nhắc nhở mỗi người hãy biết sống trân trọng nhiều hơn với những kỷ niệm, những ân tình của một thời tuổi trẻ đẹp đẽ mà bất cứ ai cũng từng đi qua trong cuộc đời.

"Mùa Xuân của Sú": Đường đến trường nơi miền rẻo cao 19/11/2024

Những trang truyện ngắn “Mùa Xuân của Sú” thiên về trần thuật xung đột đơn tuyến, cho thấy tác giả chưa phải là một cây bút quá sành sỏi về nghệ thuật xây dựng tình huống cốt truyện. Nhưng vì thế sáng tác này lại có được sự mộc mạc, dễ mang lại cho người đọc, người nghe cảm giác về tình người, về sự gắn bó của cô giáo với học trò vùng cao. Đó là câu chuyện của nhân vật Sú, một cô bé lớp Tám bị người bố ép buộc nghỉ học để lấy chồng bên kia biên giới. Cùng quẫn và kiệt sức trong khi trốn chạy, cô bé Sú tưởng đã mất mạng nếu như không có vòng tay cưu mang, cứu giúp của cô giáo và những người bạn học. Thông qua câu chuyện của mình, tác giả đã nêu lên thực trạng cũng là vấn nạn, là hành vi lợi dụng tâm lý người dân vùng cao để lừa đảo mua bán trẻ vị thành niên qua bên kia biên giới. Tương lai của những cô bé ấy sẽ đi về đâu ở xứ người nếu như không có sự chung tay ngăn chặn của xã hội, của lực lượng bộ đội biên phòng. Con đường đến trường của trẻ em vùng cao vẫn còn đó bao nỗi gian nan. Là một cô giáo nhiều năm gắn bó với ngôi trường ở vùng đất biên giới Tây Bắc, có lẽ hơn ai hết tác giả Đào Thanh Tám thấu hiểu những nỗi niềm của con người nơi đây. Những trang viết của chị dù vẫn còn nét nguyên sơ, mô phạm nhưng ít nhiều đã chạm đến không khí hiện thực cuộc sống đã trải nghiệm….

"Bên sông giặt áo": Nâng cánh ước mơ 12/11/2024

Khi gửi truyện ngắn Bên sông giặt áo tới chương trình, Bảo Thương có chia sẻ rằng: “Tôi viết truyện ngắn này bởi thương những con người có tài hoa, có phẩm cách, giàu khát vọng, ý thức sâu sắc về cuộc sống, mà vì hoàn cảnh phải chôn vùi tuổi trẻ nơi thâm sơn, sống một cuộc đời nhạt nhẽo, vô vị…”. Truyện được kể dưới góc nhìn của nhân vật kể chuyện xưng Tôi-một cô gái trẻ tên Phương. Ông nội cô bỏ nhà ra đi, bố cô cũng vậy. Họ ra đi theo tiếng gọi của một bóng hồng nào đó, đặng giúp họ tìm một công việc mới, thỏa mãn ước mơ, lý tưởng đời trai. Đến Lăng-cậu bạn thân cũng bỏ Phương ra đi. Rồi Thông và bao người bạn khác trong bản cũng bỏ đi mất tăm mất tích…Còn bao nhiêu số phận như thế? Đời người ai cũng muốn lộng lẫy nhất, ngọn nến của mỗi người, ai cũng muốn thắp lên rực rỡ nhất. Xuân Diệu có lý khi cho rằng: “Thà một phút huy hoàng rồi chợt tắt/ Còn hơn buồn le lói suốt trăm năm”. Nhân vật người Bà, khi chạy loạn từ Hà Nội lên miền núi cao, dù những dấu hiệu của hào hoa đã phai tàn, nhưng đâu đó vẫn còn sót lại vết tích của tài hoa, phong lưu, nên nhiều khi bà vẫn tủi thân, tủi phận. Số phận, khiến bà đã ghim vào vùng đất nơi này, khiến bà trở nên cay nghiệt hơn, sắc sảo hơn, như là để thích ứng với đời sống. Còn Phương, phải chăng lớn lên từ vùng đất khắc nghiệt đó, bên một người bà truân chuyên, bên một gia đình có nhiều bi kịch sót thiếu, mà cô trở nên cá tính hơn, mạnh mẽ hơn, và đôi khi cũng bản năng và hoang dại hơn chăng? Phương tự nhận: “Tôi là con ngựa hoang, tôi rong chơi trả thù bà tôi không yêu tôi, rong chơi trả thù bố tôi bỏ bê tôi…”. Song, chỉ có Phương là chọn con đường về lại quê hương. Phương nói với chú Lương: “Đi mãi rồi đến lúc cũng phải về, con chim bay mãi thì cũng cần có tổ, con chồn chạy mãi thì cũng cần có hang. Cháu đã đi nhiều quá, cháu đã cống hiến cho bên ngoài nhiều quá, còn quê nhà thì sao?”. Phương về và đem theo một dự án về cho quê nhà. Nhà máy mọc lên từ ước mơ của ông, của bố, của Phương và bao người dân thôn quê. Ông nội, bà nội, bố, chú Lương, Phương…họ như những cây dại, bằng cách này hay cách khác, cố vươn mình tìm ánh sáng, may sao, ánh sáng cuối cùng cũng đã đến, câu chuyện cuối cùng cũng có lối ra. Đừng hủy hoại tài hoa của con người, hãy tạo đà cho con người phát triển, đó là điều mà tác giả Bảo Thương muốn nhắn gửi qua truyện ngắn này chăng?!.

"Mùi khói" - Mạch ngầm yêu thương 12/11/2024

Tác giả trẻ Tạ Thị Thanh Hải là một cây bút đã để lại nhiều ấn tượng trong lòng độc giả bởi giọng văn trữ tình, giàu cảm xúc. Truyện ngắn của chị luôn là những day dứt về thân phận con người, đặc biệt là người phụ nữ trong xô bồ thực ảo của xã hội. Phụ nữ trong văn chị đa phần là khổ. Nỗi khổ kinh niên, thâm căn cố đế như một căn bệnh di truyền, một dòng thác chảy tràn, đổ ập từ thế hệ trước xuống các thế hệ sau. Đó không chỉ là nỗi khổ quay quắt mưu sinh; khổ vì không đẻ được con trai nối dõi; khổ vì đắng cay nhịn nhục; vì âm thầm, lặng lẽ tháo gỡ những “trái bom” ẩn trong chính dáng vẻ rất đỗi yên bình của ngôi nhà mình, sau sự thản nhiên như không của bản thân mà kì thực vô cùng đớn đau quằn quại… Chương trình Đọc truyện đêm khuya hôm nay xin gửi đến quý vị và các bạn truyện ngắn “Mùi khói” của tác giả Tạ Thị Thanh Hải nói về thân phận người phụ nữ.

Một chuyện kể giàu tính văn chương và tình người của Alphonse Daudet 31/10/2024

Nhà văn An-phông-xơ Đô-đê là người có biệt tài sử dụng chi tiết trong những bối cảnh tưởng không có gì để kể như một điểm nhấn cất lên thông điệp của tác phẩm. Ông từng viết rất cảm động về con người trước biến động thời chiến, đại dịch phá hoại mùa màng và giờ đây là góc khuất sau phát minh mang tính hiện đại tiến tới Cách mạng công nghiệp diễn ra khắp địa cầu thời điểm ấy. Động cơ chạy bằng hơi nước đã dần thay thế những cối xay chạy bằng sức gió một thời là điển hình, là biểu tượng của nhiều quốc gia châu Âu trong đó có nước Pháp. Phát minh động cơ hơi nước ra đời đã khai tử những nhà máy xay bột mì chạy bằng sức gió. Kéo theo đó là khung cảnh hoang tàn của những cối xay gió và sự hụt hẫng của những người chủ của công cụ xay xát đã từng có một thời hoàng kim. Trong truyện ngắn này, nhà văn đã khắc họa tình cảnh và tâm trạng của một trong những ông chủ cối xay gió như thế. Vấn đề nằm ở chỗ nhân vật chính của chúng ta không đối mặt và chấp nhận, thậm chí bất bình với những nhà máy chạy bằng hơi nước. Ông vẫn hi vọng thời của cối xay gió sẽ trở lại. Và ông cứu vãn danh dự nhà máy của mình bằng việc che mắt những người làng rằng mình vẫn có công ăn việc làm, cối xay gió vẫn hoạt động hàng ngày. Và sự thật sau khi được lột trần, thực tế được phát hiện sau đó thật bẽ bàng. Thế rồi, bằng ngòi bút đầy nhân văn, nhà văn đã cứu vãn danh dự của ông chủ cối xay gió, nói đúng hơn là vực dậy tinh thần và lan tỏa một nghĩa cử đẹp. Nghĩa cữ ấy còn tiếp nối trong những chuyện kể giàu tính văn chương và tình người của An-phông-xơ Đô-đê.

“Nắng chiều”: Tia nắng cuộc đời 29/10/2024

Quý vị và các bạn thân mến với văn phong đậm đà văn hóa vùng cao, truyện ngắn kể về cuộc đời người phụ nữ dân tộc Mông tên là Mí. Sinh ra trong một gia đình nhà nghèo nên Mí phải lấy chồng từ rất sớm, dang dở ước mơ học tập để trở thành một cô giáo. Tuy bén duyên với Chấu, người bạn học trường nội trú nhưng vì gia đình mà Mí phải lấy Chu. Hai mươi năm làm vợ Chu, Mí trọn nghĩa ân tình yêu thương chồng của mình. Tuy vậy, Chu và Mí buồn lòng vì hai người không có một mụn con. Chu mắc bệnh ung thư, dù được Mí quan tâm chăm sóc nhưng cuối cùng không thể qua khỏi. Trong những ngày Chu bệnh tật, Chấu lúc này đã là một cán bộ xã luôn đến quan tâm động viên chăm sóc Chu. Ngay Chu qua đời, người con trai của Chu tên là Sếnh bất ngờ xuất hiện nhận cha, nhận tổ tiên. Vợ chồng Sếnh coi Mí như mẹ đẻ của mình. Mí cũng nhận được niềm yêu thương của Chấu lúc tuổi xế chiều. Truyện ngắn khiến người đọc, người nghe cảm nhận sâu sắc về tình đời, tình người. Mối quan hệ giữa ba người Mí – Chu và Chấu thật đặc biệt. Chu nghĩ rằng lỗi vì mình mà Mí không có con nên luôn muốn bù đắp cho vợ. Trước khi mất, Chu nhờ Chấu chăm sóc Mí khi mình về với tổ tiên. Dù yêu thương Mí suốt 20 năm nhưng Chấu luôn giữ mối quan hệ đúng mực với Mí ngay cả khi Chu đã qua đời. Những lời thổ lộ chân tình của Chu với Chấu trước khi chết khiến chúng ta cảm động về tình cảm thương yêu của con người. Đúng như nhan đề truyện ngắn là “Nắng chiều”, khi Mí đã ở cái tuổi xế chiều của cuộc đời, bà như gặp được tia nắng hiếm hoi của trời chiều. Mí được vợ chồng Sếnh hiếu thảo coi bà như mẹ ruột, được Chấu quan tâm chăm sóc. Sau mấy chục năm chịu nhiều nỗi buồn thầm kín thì cuộc đời Mí cũng tươi sáng và hạnh phúc. Truyện ngắn đưa người đọc, người nghe đến với không gian văn hoa nơi cùng cao, hiểu được hơn nếp sống, phong tục đậm đà bản sắc văn hóa của người Mông.

"Gia đình và khoảnh khắc": Tình yêu thương con trẻ 25/10/2024

Truyện ngắn của Tống Ngọc Hân mà chúng ta vừa nghe là một tác phẩm về đề tài gia đình. Ai cũng biết gia đình là tế bào của xã hội, từng gia đình có hạnh phúc thì xã hội mới bình yên, thế nên mỗi người đều cố gắng giữ gìn hạnh phúc của gia đình mình. Tình huống truyện mà tác giả đưa ra ban đầu khá bất ngờ, khi một người phụ nữ xa lạ bỗng dắt con trai đến để gửi gia đình ông Dư và nói rằng chị quen biết với Tiến, con trai của ông. Chỉ có lòng trắc ẩn và tình yêu thương vô điều kiện mới khiến ông Dư kiên quyết giữ thằng bé ở lại nuôi, mặc cho vợ và con dâu phản đối. Ông còn phải vượt qua bao dị nghị, điều tiếng của xóm làng. Tiến, con trai của ông, lúc đầu cũng phủ nhận việc mình đã từng quen biết với mẹ bé Sỏi. Chỉ cho đến phần cuối truyện, khi chị Quy, mẹ bé Sỏi tìm về gặp con sau 5 tháng đi biệt, thì bí mật của câu chuyện mới được mở ra. Hoàn cảnh éo le khiến chị khó lòng lo cho con ăn học được chu toàn. Hóa ra Tiến đã từng có mối tình với Quy khi làm công trình xây dựng trường Tiểu học ở Nhò San. Thế nhưng anh cũng phải giữ gìn hạnh phúc gia đình hiện tại, khi anh đã có vợ và một con trai 3 tuổi. Một cái kết thật cảm động ở phần cuối truyện, khi ông Dư, bố của Tiến, giục con đuổi theo hai mẹ con để giữ lại ăn Tết. Quy không thể ở lại nhiều hơn với gia đình ông Dư nhưng bé Sỏi thì đã có một cơ hội để được ở lại cùng cha, được chăm sóc và học hành đầy đủ. Bí mật về Sỏi, có lẽ Tiến còn phải giữ rất lâu. Nhưng tình yêu thương con trẻ, lòng nhân ái thì không bao giờ thay đổi trong trái tim mỗi con người lương thiện.

“Mị Châu”: Tình yêu thương hóa giải hận thù 22/10/2024

Mới nghe nhan đề truyện ngắn “Mị Châu”, hẳn nhiều người sẽ liên tưởng tới câu chuyện về nàng Mị Châu trong truyền thuyết với mối tình oan trái. Song, sự thực không phải vậy. Truyện mà chúng ta vừa nghe kể về Mị Châu-một cô gái sinh ra trong một gia đình giàu có nhưng không may mẹ mất sớm, cha bỏ đi, cô sống với bà từ nhỏ. Đến tuổi gả chồng, bà cậy nhờ người mai mối nhưng mối nào Mị Châu cũng lắc đầu ngoay ngoảy cho đến ngày kia, cô trúng tiếng sét ái tình khi gặp Ninh – một thầy thông ký trẻ, là con một gia đình trí thức trung lưu. Nhưng đời không như là mơ, Mị Châu rơi vào một gia đình nợ nần vì cờ bạc, mọi người lạnh nhạt thờ ơ, không ai phụ giúp cô việc nhà. Mị Châu chỉ còn biết bấu víu vào sợi dây tình yêu, nhưng Ninh đã phản bội cô. Mị Châu sinh con trong sự cô đơn buồn tủi, tuyệt vọng. Gia đình nhà chồng đã đầu độc cô. Vì uất ức, hồn oan khuất của Mị Châu đã hiện về trả thù. Đầu tiên là cái chết của đứa con trai út của mẹ chồng, sau đó là đứa con trai kế tiếp, đứa con thứ ba và rồi đến đứa con trai thứ tư…Đến đây, người đọc người nghe lo sợ nạn nhân tiếp theo sẽ là Ninh và người vợ mới của anh ta. Nhưng rất may Mị Châu đã biết dừng lại. Ngô Tú Ngân với truyện ngắn “Mị Châu” đã trình ra một gương mặt mới ấn tượng với giọng văn đầy nhịp điệu, ngôn ngữ tinh tế chứa đựng một nội dung đời sống khốc liệt, mang tinh thần báo ân báo oán truyền đời. Không dừng ở đó, như một người viết lâu năm, vừa có nghề vừa cao tay, có trách nhiệm với cuộc đời, lại sẵn một cảm quan nhân văn sâu sắc, tác giả đã gợi lên một thông điệp không bao giờ cũ: nếu cứ lấy oán trả oán, lấy hận thù giải quyết hận thù thì hận thù sẽ không bao giờ hết, mà nguy hiểm hơn, lại ngày càng gia tăng. Phải lấy lòng khoan dung, sự tha thứ, tình yêu thương làm gốc để hóa giải hận thù và nhân lên lòng yêu thương, sự tử tế ở đời. Vì thế truyện ngắn “Mị Châu” của Ngô Tú Ngân gây ấn tượng mạnh cho người đọc người nghe, tạo nên nhiều dư vị và ám ảnh. Điểm trừ duy nhất của truyện ngắn này, có lẽ là cách đặt tên truyện là “Mị Châu”.

"Bão lốc": Giữa hai thế giới 16/10/2024

Truyện ngắn “Bão lốc” có hai nhân vật chính và hai bối cảnh chính, được đặt trong sự tương phản rõ ràng. Một bên là ông Rao, có tiền bạc, có địa vị, một bên là một người phụ nữ ăn mày hèn mọn đói rách; một bên là toa tàu ấm áp, một bên là nhà ga tồi tàn, xiêu vẹo trong cơn bão lốc. Hai con người, dẫu có trò chuyện đôi câu, vẫn là hai thế giới khác biệt, không hề có điểm chung. Giữa họ không chỉ sự ngăn cách giàu nghèo mà còn là sự khác biệt về tầng lớp xã hội với nhiều nghi kị và định kiến. Một sự tình cờ, chính xác hơn là một cơn bão, đã cuốn hai con người xa lạ lại với nhau, cho họ cơ hội để hiểu và thông cảm cho nhau. Ông Rao đã bớt đi vẻ dửng dưng, còn người phụ nữ, dù thật lòng hay không, cũng đã giúp ông Rao vượt qua nỗi sợ hãi ban đầu…Truyện được xây dựng chủ yếu thông qua ngôn ngữ đối thoại và cách tạo tình huống. Tác giả đẩy nhân vật vào hiểm cảnh để họ buộc phải bộc lộ con người thật của mình. Bên cạnh đó, nhà văn không có ý định nhào nặn ông Rao hay người phụ nữ ăn mày theo kiểu chính diện – phản diện. Họ đơn giản là những con người, có thói hư tật xấu, và dĩ nhiên, có cả sự thiện lương. Kết truyện bất ngờ, có phần nghiệt ngã cho người ăn mày nhưng lại là bước ngoặt của nhân vật ông Rao. Một điều gì đó trong ông đã thay đổi, và chắc hẳn sẽ theo ông suốt cả cuộc đời…