Gia đình là đề tài muôn thuở của nhiều tác phẩm văn học nghệ thuật. Câu chuyện chúng ta vừa nghe lấy bối cảnh và không gian sống của một gia đình chỉ có người cha (tên Mạnh) và cô con gái (tên An). Ông Mạnh một mình nuôi con gái từ lúc còn bé cho đến khi đã là một thiếu nữ trưởng thành và đang theo học đại học. Sự hy sinh của ông Mạnh thầm lặng, nhẫn nại đến mức ông sẵn sàng chịu oan, nhận tiếng xấu về mình để giữ lại hình ảnh đẹp về người mẹ trong lòng cô con gái. Trong cuộc sống hàng ngày, ông chăm chút cho An từng li từng tí trong khi An quá vô tâm, thậm chí nhiều lúc còn tỏ ra căm ghét, coi thường bố mình vì cứ nghĩ do bố cờ bạc nên mẹ mới bỏ đi nơi khác. Sự hy sinh của ông Mạnh ngày càng lớn hơn khi ông chấp nhận nuôi cả đứa con ngoài giá thú đang nằm trong bụng An chờ ngày ra đời, ông sẵn sàng làm một người lao động phổ thông, chạy xe ôm kiếm thêm tiền để trang trải cuộc sống hai cha con cũng như dành dụm cho đứa cháu trong tương lai. Tình huống éo le và trớ trêu ở chỗ kẻ gây ra cái chết cho ông Mạnh chính là Huy, người đã phụ bạc và chạy trốn khỏi An khi biết cô có bầu. Chỉ khi ông Mạnh không còn nữa, qua lá thư mẹ để lại tìm thấy trên người ông Mạnh, An mới hiểu về sự hy sinh to lớn của cha mình nhưng tất cả đã muộn mất rồi. Lần đầu tiên cô gắp một miếng thức ăn ngon cho cha là khi cha đã trở thành một di ảnh trên bàn thờ. Sự vô tâm đã kéo dài quá lâu và nay chẳng còn cơ hội sửa chữa, chỉ còn lại những day dứt xót xa. Câu chuyện thật cảm động và để lại ám ảnh trong tất cả mỗi người nghe, người đọc. Một thông điệp thật quan trọng mà tác giả dường như muốn gửi tới mỗi chúng ta: Hỡi những đứa con, hãy biết quan tâm nhiều hơn mỗi ngày tới cha mẹ của mình và đừng vội vàng phán xét về mọi chuyện khi mình còn chưa thấu đáo. Đừng để nỗi ân hận và nuối tiếc sẽ phải kéo dài trong suốt quãng đời còn lại của mỗi đứa con khi một ngày cha mẹ không còn nữa trên đời. (Lời bình của BTV Đỗ Anh Vũ)
Trong chương trình Tìm trong kho báu lần trước, chúng ta đã cùng tìm hiểu về sự nghiệp văn học Nhất Linh trong chặng đầu tiên, qua hai cuốn tiểu thuyết mang phong cách luận đề: Đoạn tuyệt và Lạnh lùng. Từ sau Lạnh lùng, Nhất Linh bắt đầu có chuyển biến quan trọng về mặt bút pháp tiểu thuyết. Thay vì chú trọng vào cốt truyện như những tiểu thuyết thời kỳ đầu, Nhất Linh bắt đầu đi sâu vào miêu tả nội tâm, khắc họa tâm lý nhân vật, thể hiện quá trình diễn biến của tâm trạng gắn với những biến cố của số phận, cuộc đời nhân vật. Tiểu thuyết Đôi bạn chính là tác phẩm đầu tiên đánh dấu sự chuyển biến này trong bút pháp của Nhất Linh
Nhìn lại những thành tựu văn xuôi Việt Nam nửa đầu thế kỷ 20, không thể bỏ qua vai trò và tầm ảnh hưởng sâu rộng của Tự lực văn đoàn – hội nhóm văn nghệ do tư nhân sáng lập và điều hành đầu tiên của thế kỷ 20 với vai trò quan trọng của người sáng lập – cũng là một trong ba cây bút trụ cột của nhóm này: Nhà văn Nhất Linh. Nhân dịp kỷ niệm tròn 60 năm ngày mất của Nhất Linh, chương trình Tìm trong kho báu xin được dành một số kỳ cùng nhìn lại về di sản văn chương của ông.
Sinh thời, nhà thơ Maiacopxki từng có một câu thơ nổi tiếng, được dịch sang tiếng Việt như sau: Đời vắng mẹ hiền, không phụ nữ/ Anh hùng, thi sĩ hỏi còn đâu. Những người phụ nữ, một nửa của thế giới từ hàng ngàn năm qua đã trở thành đề tài cho biết bao tác phẩm nghệ thuật, trong đó đương nhiên có thi ca. Bao thi sĩ của mọi thời đại, mọi dân tộc đã viết nên những tác phẩm để ngợi ca vẻ đẹp của người phụ nữ. Nhân dịp ngày Quốc tế phụ nữ mùng 8 tháng 3, chương trình Đôi bạn văn chương xin được dành một cuộc trò chuyện để tôn vinh những người phụ nữ với nhan đề: Người đẹp trong thơ Việt
Từ xa xưa cho tới cuộc sống hiện đại ngày nay, nhất là ở khu vực nông thôn, miền núi đa phần người dân thấy đằng sau các hiện tượng tự nhiên hoặc cây cối, núi non đều có hình ảnh một vị thần nào đó. Trong văn hóa dân gian của người dân, nhiều câu chuyện tâm linh gắn với cây đa cây gạo, cây dâu trong vùng. Truyện ngắn “Cây dâu cô đơn bên sông” của tác giả Trương Tuệ Đăng khiến chúng ta nhớ lại nhiều truyền thuyết, câu chuyện dân gian. Trong chuyến đi thực tế để làm đề tài nghiên cứu phát triển giống dâu tiên xứ Truôi, nhân vật Chất nghe được câu chuyện kì lạ về cây dâu cô đơn. Câu dâu hàng trăm năm tuổi độc đáo, kì lạ và cũng là hi vọng duy nhất để hoàn thành đề tài nghiên cứu của anh. Chất thả thính mồi chài cô gái xấu xí tên là Hiên, con gái ông Hai với mục đích lấy được bí mật của cây dâu quý. Nhưng rồi Chất lại rơi vào cái bẫy của chính mình và trở thành chồng của Hiên. Chất phải nhờ men rượu cây dâu quý mới sống được với người vợ xấu xí của mình. Nhưng cũng như rượu cất lâu ngày mới lên hương, gắn bó một thời gian thì Chất mới thấy được những điểm tốt đẹp của vợ. Cái kết chuyện đan xen nỗi buồn niềm vui khi Hiên qua đời vì băng huyết còn con gái của hai người thoát khỏi lời nguyền bao năm. Truyện ngắn đan xen giữa quá khứ và hiện tại, giữa cuộc sống đời thường và câu chuyện dân gian. Lời nguyền của quá khứ cuối cùng cũng được giải nhờ tình cảm của Chất và Hiên. Cuối cùng sau mối tình trăng hoa với cô khách hàng xinh đẹp, Chất mới hiểu Hiên là người vợ gần gũi, thân thiết của mình. “Tốt gỗ hơn tốt nước hơn” “cái nết đánh chết cái đẹp” vẫn giữ nguyên giá trị trong cuộc sống. Ai chả thích vẻ ngoài xinh đẹp, dễ nhìn. Nhưng cái đẹp nên gắn cả ngoại hình và tâm hồn. Theo thời gian Chất mới cảm nhận vẻ đẹp tâm hồn, tính cách của Hiên. Cái đẹp từ tâm hồn, trái tim lương thiện chính là điều khiến chúng ta gắn kết lâu dài với nhau.
Truyện ngắn “Bình minh Đắk D’Rao” được viết trong thời gian tác giả tham gia trại sáng tác văn học tại Đắc Nông do Bộ Công an tổ chức. Đây là truyện ngắn được lấy ý tưởng về một người nữ chiến sỹ công an mồ côi có cha là người Campuchia, mẹ là người Việt Nam. Trong một lần về cơ sở cô đã gặp lại kẻ thù đã giết chết cha mẹ mình. Nỗi đau mất mẹ, mất cha từ thuở bé khiến cho Ngọc Vạn luôn bị ám ánh, đeo bám. Hơn hai mươi năm sau, cô đối mặt với kẻ thủ ác giết cha mẹ mình, đôi mắt cô căm phẫn, uất nghẹn, cô muốn trả thù cho cha mẹ cô. Kẻ thủ ác giờ đã là một sư thầy, ông ta ân hận vì những tội ác đã gây ra trong quá khứ và giờ đây, khi đối diện với cô gái, ông ta run sợ và chạy trốn, ông lao thẳng xuống vực sâu trong đêm đen. Chỉ có cái chết mới có thể xóa bỏ được sự hối hận, dẫu muộn màng của kẻ ác. Nhưng, với nhân vật Ngọc Vạn, có lẽ nỗi đau ấy vẫn chưa bao giờ nguôi ngoai. Những tình tiết của câu chuyện đan xen quá khứ, hiện tại mang màu sắc ma mị và lôi cuốn. Cốt truyện lắt léo, biến tấu linh hoạt, bất ngờ với văn phong tự nhiên, cuốn hút là điểm nhấn hấp dẫn cho truyện ngắn này. Qua câu chuyện, tác giả đã gợi lại một giai đoạn lịch sử của đất nước, truyền tải thông điệp đầy ý nghĩa và nhân văn về lòng vị tha, tình yêu đất nước, tình yêu con người của phụ nữ Việt Nam.
Một truyện ngắn có cốt truyện đơn giản, không có xung đột kịch tính. Chỉ có hai nhân vật và cũng không có tên cụ thể mà tác giả chỉ gọi chung là Bạn ở phố và Bạn ở quê. Tác phẩm đã đặt ra, miêu tả tinh tế một bi kịch của thời đại hôm nay, đó là: Cuộc sống bận rộn, vòng quay hối hả, lối sống thực dụng lên ngôi. Bạn ở quê ra chưa biết điều đó. Bạn ở phố thì biết rõ quy luật lạnh lùng này, dù quý Bạn ở quê và muốn đón tiếp thịnh tình như những gì mà bạn đã từng đối đãi mình, nhưng không sao thoát ra khỏi bi kịch này. Bạn ở quê ra lang thang, vạ vật, khổ sở trong cái nơi không phải của mình. Thế là Bạn ở quê ra lạc phố, Bạn ở phố cũng lạc mất con người tốt đẹp thưở nào. Rồi có thể bao con người khác nữa sẽ lạc mất đi cốt cách, tâm hồn tốt đẹp vốn có của mình. Kỳ thực Bạn ở phố không xấu, chỉ vì hoàn cảnh và vì anh ta không đủ dũng khí để thoát ra khỏi cái vòng luẩn quẩn mưu sinh, cơm áo gạo tiền. Tuy nhiên, còn tự ý thức được bi kịch “Lạc Phố” của bản thân mình thì anh ta còn đáng quý, đáng trân trọng. Truyện cũng vì thế mà gieo vào lòng người đọc người nghe niềm hy vọng về những điều tử tế còn mãi trong cuộc sống này.
Nhà thơ Trần Đức Tín, bút danh Khét, sinh năm 1989, tại Cà Mau. Đến nay anh đã có 04 tập thơ cho riêng mình. Đó là: “Rồi mình cũng xa lạ nhau”, “Mình mắc cạn vào nhau”, “Ở đậu trong nhau” và mới nhất là tập “Chín nhánh da vàng”. Trong địa hạt văn chương trẻ, anh được đánh giá là một cây bút sáng tác sung sức và triển vọng khi đoạt nhiều giải thưởng thơ. Năm vừa qua, anh đã đoạt giải thưởng Hội Nhà Văn Việt Nam với tập thơ “Chín nhánh da vàng”. Qua bài viết “Chín nhánh da vàng”: Bản sắc nguồn cội và sứ mệnh tuổi trẻ. Mời các bạn cùng cảm nhận về tập thơ này:, sinh năm 1989, tại Cà Mau. Đến nay anh đã có 04 tập thơ cho riêng mình. Đó là: “Rồi mình cũng xa lạ nhau”, “Mình mắc cạn vào nhau”, “Ở đậu trong nhau” và mới nhất là tập “Chín nhánh da vàng”. Trong địa hạt văn chương trẻ, anh được đánh giá là một cây bút sáng tác sung sức và triển vọng khi đoạt nhiều giải thưởng thơ. Năm vừa qua, anh đã đoạt giải thưởng Hội Nhà Văn Việt Nam với tập thơ “Chín nhánh da vàng”. Qua bài viết “Chín nhánh da vàng”: Bản sắc nguồn cội và sứ mệnh tuổi trẻ. Mời các bạn cùng cảm nhận về tập thơ này:
Các nhân vật Tư seo, Tám, Đô, Trung...được khắc họa khá rõ nét. Họ thực sự là những kẻ tứ cố vô thân, nghèo dưới đáy. Vì miếng cơm manh áo, bần cùng, họ phải mưu sinh một nghề vô cùng cực nhọc, nguy hiểm. Sự cực nhọc được miêu tả: vào rừng sâu, lén lút trong đêm tối, có thể gặp rắn độc, đốt lò than mặt mũi tối thui vì hít hơi than. Nguy hiểm bởi đó là hành vi ăn trộm, chặt phá rừng nên bất kỳ lúc nào cũng có thể mất trắng nếu gặp cướp, hoặc bị lực lượng công an biên phòng bắt. Mỗi nhân vật đều ấp ủ những ước mơ bình dị, những dự định cuộc sống đời thường chính đáng sau khi có chút tiền dắt lưng: Trung về học sửa máy, Đô có tiền cưới vợ, Tư về nuôi má già, con nhỏ ăn học, Pholi vô chùa tu báo hiếu...Tác giả viết về những kẻ lâm tặc bằng một ngòi bút đầy thương cảm, chính điều này khiến mỗi chúng ta cảm thấy day dứt. Thẳm sâu họ hiểu việc làm tội lỗi của mình nhưng vì mưu sinh, đường cùng. Chi tiết Tư luôn bị ám ảnh về sự hiện diện của người đàn bà Chúa của rừng đước – đỏ lòm hiện ra trong mỗi nhát dao chặt phá của mình. Sự ám ảnh ngày một lớn cộng với sự căng thẳng, mệt mỏi tột cùng bởi những đêm thức trắng đã đưa đến tai nạn cho Tư. Đó là sự trả giá tất yếu cho những kẻ làm liều như Tư và đồng bọn. Truyện được kể với nhiều tình tiết, cảm xúc, lớp lang, các chi tiết được đẩy lên thành cao trào tạo những ám ảnh và day dứt. Thông điệp được gửi đi thể hiện góc nhìn đầy khách quan và bản lĩnh của người viết. Đâu chỉ là vấn đề tàn phá rừng, tàn phá môi sinh mà còn là vấn đề tạo kế sinh nhai, giải quyết công ăn việc làm cho người nghèo người thất nghiệp. Chỉ khi giải quyết triệt để cả vấn đề đó mới mong bảo vệ được rừng. (Lời bình của BTV Tuyết Mai)
Số phận cô gái trẻ tên Mắn trong truyện ngắn cũng khá éo le. Nhà nghèo, kết hôn từ trẻ rồi chồng lại qua đời sớm Mắn buộc phải trở thành trụ cột trong gia đình. Bịn rịn để lại đứa con thơ vừa cai sữa cho cha mẹ già chăm sóc, cô lên bưởng làm thuê kiếm đồng tiền lo cho gia đình. Là người con gái ít học lại từ nhỏ quanh quẩn bên nếp nhà, Mắn không hiểu hết những rắc rối, hiểm nguy của cuộc sống rộng lớn. Trong suy nghĩ giản đơn của Mắn, công việc của cô là phụ giúp, chăm sóc ăn ở cho nhóm thợ của anh Chá, anh trai chồng mình mà thôi. Mãi đến khi cả lán chạy trốn vào hang, Mắn mới hiểu công việc khai thác vàng của họ là trái phép. Nhưng cuộc sống mưu sinh đôi lúc không cho con người sự lựa chọn. Vì cuộc sống nghèo khó của gia đình, đàn em nhỏ, đứa con thơ mà Mắn chấp nhận công việc hiểm nguy. May mắn, cô đã gặp được Khấu, chàng trai Tày tốt bụng. Duyên tình giữa cô gái Dao với chàng trai người Tày nảy nở trong hoàn cảnh thật đặc biệt. Khấu đã dũng cảm đứng ra bảo vệ Mắn khi cô gặp hiểm nguy. Trong khi có chính anh Chá, người mà cô tin tưởng lại đẩy Mắn vào hiểm nguy. Mắn cũng đêm lòng mến Khấu nhưng có lẽ hoàn cảnh công việc tại Bưởng đào vàng không có dịp để họ thổ lộ với nhau. Mắn chỉ biết quan tâm, chăm sóc Khấu qua chiếc áo chàm khuy tết len đỏ. Cuối năm đó, Khấu ghé thăm nhà Mắn với chiếc áo khuya đỏ, đôi trai gái mới thực sự ngỏ lòng với nhau. Truyện ngắn mang đậm phong vị miền sơn cước từ ngôn từ, hình ảnh, nếp sống của những dân tộc như Dao, Tày. Cuộc sống người dân nơi đây nhất là người phụ nữ vẫn phải chịu nhiều vất vả, nặng nhọc thậm chí là nguy hiểm. Câu chuyện cũng phản ảnh phần nào tệ nạn khai thác vàng trái phép tại nhiều địa phương. Bao nỗi vất vả, đắng cay, giả dối, tủi nhục được xua tan với tình yêu nhẹ nhàng tự nhiên của Khấu và Mắn. Có lẽ Mắn đã tìm được cho mình một bờ vai nượng tựa cho cuộc sống tương lai. (Lời bình của BTV Hoàng Hiệp)
Ngắn gọn, kịch tính như một màn kịch đến đoạn cao trào, truyện ngắn Nơi bão đi qua của nhà văn Bích Ngân hấp dẫn người đọc người nghe từ đầu tới cuối. Ngay những dòng đầu tiên khi tác giả miêu tả không khí vui vẻ lúc mấy chị em xóm chài tụ tập với nhau trong lúc mấy ông chồng đi biển thì người đọc người nghe đã có cảm giác bất an. Nghề biển có khá nhiều gian lao, nguy hiểm. Biển cả thì bao la và rộng lớn, còn con người thì nhỏ bé, vì vậy những người sống bằng nghề biển, sinh mạng của họ luôn bị đe dọa hơn so với những nghề khác. Mỗi lần họ ra khơi thì không biết trước được những điều gì đang chờ đợi mình ở phía trước. Và không chỉ riêng họ, những người vợ ở nhà trong lòng bao giờ cũng sống trong tâm trạng lo sợ và cảm thấy bất an. Dù biết sinh mạng của người chồng lúc nào cũng bị đe dọa bởi thiên nhiên nhưng tình yêu của những người phụ nữ không vì thế mà thay đổi. Họ ở nhà chăm sóc cha mẹ, nuôi dạy con cái, chăm lo làm lụng không kể ngày đêm và luôn sẵn sàng cưu mang, giúp đỡ nhau. Không ai nói ra nhưng tất cả đều chung suy nghĩ bất cứ lúc nào cơn bão cũng có thể ập xuống. Và rồi nó tới rất nhanh. Bão biển thật kinh khủng: “Những luồng gió va đập nhau, giằng xé nhau và cuốn theo những gì gặp trên đường đi của nó”. “Nó giao chiến dữ dội với những gì gắn chặt vào lòng đất”. “Hai ổ gà con bị cánh tay lực lưỡng vô hình nhấc lên cao rồi đột ngột hất mạnh xuống”. Cuối cùng thì “Ổ gà con không còn sót lại một tiếng kêu”. Người đọc người nghe không khỏi lo lắng cho Hạnh khi cô cũng sắp đến ngày sinh nở. Thế rồi cơn bão đi qua trong cuộc vui chưa tàn của những người chờ đợi, trong hy vọng chứa chan của người vợ sắp làm mẹ; giờ đây chiếc ghe cào-tài sản có được sau nhiều năm ki cóp của vợ chồng cô đã bị vỡ tan tành, Hạnh chỉ còn kịp nhìn ngôi nhà thành đống đổ nát trước khi xé ruột trong tiếng gọi chồng “vút lên tận trời xanh”, cho ra đời một mầm sống mới. Sự sống đã sinh sôi ngay trong đống đổ nát và gieo vào lòng ta bao hy vọng…(Lời bình của BTV Vũ Hà)
Nhà thơ Trần Lê Khánh sinh năm 1971, hiện đang sinh sống và làm việc tại TP.HCM. Trong sự nghiệp thơ ca, nhà thơ Trần Lê Khánh chú trọng thể thơ lục bát và thơ ngắn. Anh ghi dấu ấn trong lòng công chúng qua các tập thơ: “Lục bát Múa”, “Dòng sông không vội”, “Ngày như chiếc lá”, “Giọt nắng tràn ly”. Nhận xét về thơ Trần Lê Khánh, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều cho rằng: Thơ của Trần Lê Khánh là kết tinh của tính chính xác ngôn từ, sự độc đáo của hình ảnh, tính đa tầng của cảm xúc, độ sâu thẳm của tinh thần phương Đông… Vừa qua, tập thơ ngắn “Ngàn bài thơ khác” của nhà thơ Trần Lê Khánh đã được trao giải thưởng Hội Nhà Văn năm 2022. Trong chương trình hôm nay, mời các bạn cùng cảm nhận về tập thơ độc đáo này:
Nhà thơ Nguyễn Bảo Chân sinh năm 1969, quê cha Thanh Hóa, còn mẹ là người gốc Kinh Bắc, nhưng lớn lên ở Hà Nội và có nhiều năm tháng gắn bó với TP.Hải Phòng. Nguyễn Bảo Chân tốt nghiệp Khoa Biên kịch điện ảnh Trường Đại học Sân khấu điện ảnh Hà Nội. Tính từ tập thơ đầu tay Dòng sông cháy (NXB Thanh niên), đoạt Giải thưởng của Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật VN năm 1994, chị đã có một hành trình sáng tác tròn 30 năm. Hai tập thơ tiếp theo tập Dòng sông cháy là các tập Chân trần qua vệt rét (NXB Hội Nhà văn 1999) và Những chiếc gai trong mơ (NXB Thế giới 2010). Sau 12 năm vắng bóng, tập thơ thứ tư Bóng của ý nghĩ (NXB Thế giới ) vừa đoạt Giải thưởng thơ của Hội Nhà văn Việt Nam năm vừa qua. Nhân dịp này, chương trình Đôi bạn văn chương xin dành một cuộc trò chuyện về chân dung thơ chị với tên gọi: Nguyễn Bảo Chân – Chắt chiu những ngụm đời
Nhà văn Hồ Ngọc Quang đã có lần chia sẻ về hoàn cảnh sáng tác truyện ngắn này, đây là câu chuyện có thật của gia đình bên nội của nhà văn, tuy ít nhiều hư cấu và thêm thắt. Truyện với sự đan xen giữa hiện tại và quá khứ, gợi mở dần về một bí mật được giấu kín của nhân vật Thảo – người phụ nữ cả cuộc đời bị mang tiếng phản bội chồng, có con với người khác. Hoàn cảnh chiến tranh khiến cho Thảo phải xa chồng. Kiềm – chồng cô lên đường vào mặt trận Bình Trị Thiên khói lửa, cô ở quê nhà đi học y sỹ rồi làm trạm trưởng y tế xã, chờ đợi chồng trong mỏi mòn. Tình huống truyện tạo sự xung đột là khi Kiềm – chồng cô đột ngột trở về làng trong đêm, trong tình thế phải giữ bí mật quân ngũ, hai vợ chồng gặp nhau mừng tủi trong chốc lát, rồi chồng cô lại vội vã đi. Chi tiết Kiềm chạy ào ra cửa, băng qua cánh đồng bị người làng trông thấy trở thành câu chuyện bàn tán xì xào về Thảo, họ đồn thổi cô ngoại tình. Búa rìu dư luận càng tăng lên khi cô có thai. Không một ai tin cô, ngoài chồng và bố mẹ đẻ. Để bảo toàn bí mật cho chồng, Thảo đành cắn răng chịu tiếng oan, cô sinh con trai trong sự ghẻ lạnh, dè bỉu của bà con nội tộc, họ hàng, xóm giềng. Càng tủi phận hơn khi chính chồng cô cũng nghi ngờ về đứa con, liệu Thảo có con với Kiềm không khi hai người chỉ gặp nhau trong chốc lát? Nỗi oan trái và tủi hờn khiến cho Thảo chán chường, cô độc, cô quyết định mang đứa con bỏ đi biệt xứ. Tình tiết tiếp theo mở ra trang mới cho cuộc đời của hai mẹ con Thảo, số phận của họ đổi thay nhờ sự cưu mang, đùm bọc của bà con dân tộc Tày. Câu chuyện dẫn dắt người đọc, người nghe đi hết chặng đường oan trái của Thảo và cuối cùng, chính người cháu họ bên chồng đã tìm được mẹ con cô và những bí mật mà cả đời cô giấu kín đã được hé lộ. Nỗi thương cảm, day dứt của nhà văn dành cho nhân vật đó chính là, chỉ khi Thảo không còn nữa, nỗi oan ức của cô mới được minh oan, sáng tỏ. Con trai cô đã biết được nguồn cội gia đình, hiểu được nỗi khổ mà mẹ đã chịu đựng suốt đời. Câu chuyện xảy ra trong chiến tranh, hạnh phúc lứa đôi đôi khi phải trả giá quá đắt, có khi phải mất cả cuộc đời mới được minh oan. Chuyện gợi niềm cảm thông, chia sẻ và thấu hiểu, chỉ có tình yêu mới có thể vượt qua mọi rào cản, búa rìu dư luận và trên hết đó là sự hy sinh của người phụ nữ, thời nào cũng đáng được trân trọng và biết ơn. (Lời bình của BTV Vân Khánh)