Văn học Đọc truyện đêm khuya Tiếng thơ Tìm trong kho báu

2025

Trong kho tàng sáng tác đồ sộ của Trịnh Công Sơn, bên cạnh âm nhạc và thi ca, còn có một truyện ngắn hiếm hoi – Chú Lộ. Tác phẩm được đăng trên báo Tuổi trẻ Chủ nhật đúng một tuần sau khi ông qua đời, và được xem là truyện ngắn duy nhất của người nhạc sĩ tài hoa. Lấy bối cảnh thành phố Huế trước năm 1954, Chú Lộ kể về một cậu bé mồ côi, từ nghề lượm banh thuê cho người Pháp mà lớn lên trong cảnh đời lệ thuộc. Khi tình yêu với cô Khế – con gái ông bếp ở câu lạc bộ – nhen nhóm, chú mới thấy ánh sáng của hạnh phúc. Nhưng bi kịch ập đến khi cô Khế bị trúng đạn lạc trong một cuộc đụng độ giữa lính Pháp và Việt Minh. Cái chết ấy không chỉ cướp đi tình yêu, mà còn trở thành bước ngoặt thức tỉnh chú Lộ: chỉ khi giành lại độc lập, con người mới thoát khỏi kiếp sống bị áp bức để tìm đến tự do và hạnh phúc đích thực.

“Bản tình ca mê đắm”: Sự lạc lối của con tim 16/9/2025

“Bản tình ca mê đắm” của nhà văn Nguyễn Thị Anh Thư lấy cảm hứng từ một câu chuyện có thật về tình yêu và cuộc đời của một cô bạn gái học cùng thời PTTH với tác giả. Cô bạn ấy con nhà giàu có, rất xinh đẹp, ngây thơ, trong sáng và cực kỳ say mê những bản tình ca lãng mạn. Cô gái ấy cũng đang có một anh chàng đẹp trai, trí thức, con nhà gia giáo, môn đăng hộ đối ngưỡng mộ. Tưởng rằng cuộc sống sẽ cứ êm đềm trôi, tình yêu sẽ tới rồi hạnh phúc sẽ viên mãn, tròn đầy. Nhưng cô từ bỏ Hiệp - người yêu chân thành, môn đăng hộ đối - để chạy theo Quảng vì anh có chung niềm đam mê âm nhạc- cái mà cô cho rằng đó mới là Tình yêu!... Cô đã phải trải qua nhiều cay đắng sau quyết định này. Để rồi khi bị rơi xuống bể đời trầm luân với muôn vàn cay đắng cô mới nhận ra đâu mới là ánh sáng của trái tim mình. Những tác phẩm nghệ thuật đẹp đẽ, những bản tình ca lãng mạn thường đem lại cho tâm hồn chúng ta những cảm xúc ngọt ngào, êm ái . Nó dễ khiến chúng ta có cảm giác những gì dung dị, đời thường là không thanh cao, là không gần với tình yêu đích thực. Nhưng thực ra những tác phẩm ấy không hề có lỗi; chỉ có con tim chúng ta đôi lúc không tỉnh táo, đã ngộ nhận nên dễ mù lòa, lạc lối trên con đường đi tìm cho mình một người tình lý tưởng, một tình yêu đích thực mà thôi.

Hát ru trong tâm thức người Việt 12/9/2025

Trong nền âm nhạc dân tộc cổ truyền của nước ta, Hát Ru và Đồng dao được xem như hai thể loại âm nhạc dân gian dành riêng cho trẻ nhỏ, gắn bó với giai đoạn đầu của một chu kỳ đời người. Trên thế giới, Hát Ru và Đồng dao dường như là những thể loại không thể thiếu ở hầu khắp các dân tộc. Trong các thể loại âm nhạc dân gian, có lẽ Hát Ru là làn điệu được dùng với tần suất nhiều hơn cả. Bởi lẽ trẻ thơ luôn là đối tượng ưu tiên ở mọi cộng đồng cư trú, hết lớp này đến lớp khác luân phiên chào đời tiếp nối mạch sống dân tộc. Theo đó, ru trẻ ngủ đương nhiên là việc không thể thiếu trong cuộc sống thường ngày. Sớm khuya chiều tối, bất cứ lúc nào cần trẻ ngủ là lại vang lên tiếng Hát Ru. Chính đặc tính liên tục đó của Hát Ru đã khiến làn điệu có được vị trí ấn tượng nhất trong đời sống âm nhạc của một chu kỳ đời người.

Day dứt phận người bên "Cây gạo ở chợ Chiều" 12/9/2025

Các bạn thân mến! Viết văn nhìn chung là quá trình hư cấu bằng ngôn từ. Ở đó, bằng tài quan sát, kể chuyện, nhà văn tái hiện cuộc sống đời thường với bao giăng mắc chung quanh thân phận con người. Có những tác giả coi viết văn như một hình thức suy tưởng. Nhưng lại có những người viết như để trò chuyện với chính mình, để xoa dịu những ký ức qua bao nhiêu thời gian vẫn cứ tươi ròng mãi hoài xoáy vào hiện tại. Sáng tác mà chương trình “Đọc truyện đêm khuya” hôm nay giới thiệu tới các thính giả là một câu chuyện mang màu sắc ấy – Truyện ngắn nhan đề “Cây gạo ở chợ Chiều” của tác giả Cầm Thị Đào.

Đỗ Trung Lai – Hỏi trời, hỏi đất, hỏi lòng ta. 10/9/2025

Nhà thơ Đỗ Trung Lai, sinh năm 1950 tại Mỹ Đức, Hà Tây cũ (nay thuộc Hà Nội), thuộc thế hệ trưởng thành sau cuộc kháng chiến chống Mỹ. Ông bắt đầu có thơ đăng báo từ cuối thập niên 70 thế kỷ trước và bền bỉ sáng tác nửa thế kỷ qua với nhiều tác phẩm có sức sống lâu dài trong lòng bạn đọc. Sau thời kỳ công tác tại Báo Quân đội nhân dân, nhà thơ Đỗ Trung Lai chuyển về làm Phó Tổng biên tập Báo Tiếng nói Việt Nam, thuộc Đài Tiếng nói Việt Nam, cho đến ngày nghỉ hưu. Nhân dịp kỷ niệm 80 năm thành lập Đài Tiếng nói Việt Nam, chương trình Đôi bạn văn chương của Ban Văn học – Nghệ thuật – Âm nhạc lần này xin dành một cuộc trò chuyện về chân dung nhà thơ Đỗ Trung Lai.

Những người giữ "lửa" Tiếng thơ 9/9/2025

Bất cứ thành công, thành tựu nào cũng vậy, đằng sau kết quả, mặt sáng mà chúng ta được thụ hưởng và dễ dàng nhìn thấy là sự cố gắng, nỗ lực, công sức, trí tuệ của không chỉ một cá nhân mà là sự đóng góp của cả một tập thể, thậm chí nhiều thế hệ tiếp nối. Chương trình “Tiếng thơ” – lâu nay vốn được coi là “đặc sản” tinh thần của người Việt muôn phương cũng vậy. Là một trong những chương trình điểm nhấn suốt hành trình hình thành, phát triển của Đài Tiếng nói Việt Nam, không khó hiểu khi các biên tập viên trực tiếp phụ trách cũng như chịu trách nhiệm nội dung Tiếng thơ không những được công chúng mến trọng mà còn được giới văn chương quan tâm. Một bộ phận trong số đó tiếp tục phát triển năng lực sáng tác trong quá trình làm công tác biên tập, trở thành những tác giả tên tuổi trong làng thơ nước ta – đó cũng là những tiếng thơ độc đáo, riêng biệt, đằm sâu. Sau bao bộn bề sự kiện, mải miết giới thiệu bao trang thơ, những gương mặt ấy cứ xa xôi, lùi dần, khuất dần vào dĩ vãng. Chương trình hôm nay, chúng ta cùng điểm lại một số hồi ức về “Những người giữ lửa Tiếng thơ”.

“Bích đào năm ấy”: Số phận bị lãng quên 8/9/2025

Truyện ngắn “Bích đào năm ấy” của nhà văn Đinh Phương được rút từ tập truyện “Thị trấn cá bông” mới được ra mắt gần đây. Nhân vật chính là bác Dần gái, một trong những “cư dân” của thị trấn. Một người phụ nữ có chồng bỏ xứ đi biệt tích… không phải là một số phận quá hiếm trong đời thường lẫn văn chương. Người viết cũng chọn một giọng kể rất bình thản, kiểu Kafka trước sự biến mất có phần đột ngột và phi lý của người thân. Con người ấy vẫn ăn sáng, uống nước, vẫn dặn vợ mua cá về nấu canh chua với bún… rồi cứ thế đi biệt tăm biệt tích. Mộn người từng hiện diện sống động đến thế rồi cũng tan đi như bọt biển, để lại những kí ức ngày một mơ hồ, ngày một mờ nhòe đến mức người ta phải tự hỏi nhau: “Liệu con người ấy có từng tồn tại thật không?”

Êm đềm lời ru các dân tộc Việt 5/9/2025

Mỗi dân tộc anh em trên đất nước ta có những bài hát ru khác nhau, đa dạng về nội dung và cách thể hiện. Trong mỗi bài hát ru ẩn chứa hình ảnh, câu chuyện, cách nhìn nhận về đời sống, văn hóa và phẩm chất con người. Ru trẻ nhưng thực chất là truyền vào tâm hồn trẻ những điều tốt đẹp.

"Bù nhìn" - Lời cảnh tỉnh về thân phận con người 4/9/2025

Truyện ngắn "Bù nhìn" của Nguyệt Chu khắc họa một không gian làng quê đầy ám ảnh, nơi nhân vật chính Cấn mang thân phận giống một con bù nhìn - cô đơn và vô nghĩa. Tuy nhiên, sâu thẳm trong anh vẫn cháy bỏng khát vọng sống và yêu thương. Câu chuyện sử dụng hình ảnh ngọn lửa như một biểu tượng cho nội lực mạnh mẽ và khát vọng sống không thể dập tắt của con người. "Bù nhìn" không chỉ là bi kịch cá nhân mà còn là lời cảnh tỉnh về sự tha hóa, lãng quên tình thương trong xã hội, khẳng định rằng dù nhỏ bé, con người vẫn luôn có hy vọng được sống và tái sinh.

"Chênh vênh": Một suy tưởng về chuyển hóa con người 29/8/2025

Cuộc sống luôn là một hành trình kiếm tìm và khám phá chính mình. Có lúc chính mỗi người cũng không phân biệt được hai khái niệm tiến hóa và tha hóa trong kết quả vận động của chính bản thân mình. Sau cùng, bản chất vẫn luôn là điều in hằn rõ nét nhất và cũng đọng lại, tồn tại sau cùng với sự sinh tồn của con người. Người sáng tác văn chương, nhất là những người đã vượt ra lối viết phản ánh thông thường để đi vào thẳm sâu hành trình chuyển hóa của chính mình có lẽ là những người thông thái nhất và cũng cô đơn bậc nhất. Những câu chuyện mang tính chất ẩn dụ khai phá của họ vì thế cũng tâm trạng, bất ngờ, thú vị theo một cách vô cùng đặc biệt. Buổi 'Đọc truyện đêm khuya' hôm nay, truyện ngắn nhan đề 'Chênh vênh' của Quyên Gavoye, nữ tác giả người Việt định cư tại Pháp, kể với chúng ta câu chuyện có lẽ là một lát cắt trong hành trình trưởng thành của chính bản thân chị, với một lối viết, lối tư duy suy tưởng độc đáo mà vẫn rất hài hòa, thân thuộc.

Cảm hứng nối tiếp "Lục Vân Tiên" trong sáng tác văn học Nam Bộ 29/8/2025

Như chúng ta đã biết, truyện thơ 'Lục Vân Tiên' của nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu là tác phẩm được đặc biệt yêu thích ở Nam Bộ. Tác phẩm này đi vào tục ngữ, ca dao, dân ca, trở thành một loại hình diễn xướng đặc biệt: 'Nói thơ Vân Tiên'. Từ đó, đã được tái sinh trong nhiều loại hình văn nghệ khác: Thơ hậu Vân Tiên, thơ nhại Vân Tiên, tranh Vân Tiên, vọng cổ, cải lương, tuồng, điện ảnh... tạo thành một 'trường văn hóa' Lục Vân Tiên.

Thanh tra muối 25/8/2025

"Thanh tra muối" là một truyện ngắn nổi tiếng của Munshi Premchand, một tác phẩm ngợi ca một chàng trai trẻ dám đứng lên chống lại cả vị thế xã hội lẫn quyền lực của đồng tiền. Truyện có tiết tấu nhanh, thắt nút và mở nút liên tục. Kỹ thuật viết tương đối hiện đại dù tác phẩm và tác giả đã có độ lùi gần một thế kỷ. Tác giả không kể lể dài dòng mà chủ yếu sử dụng hình thức đối thoại để xây dựng cả nhân vật lẫn tình huống. Cái kết đẹp, có phần hơi mơ mộng nếu đặt câu chuyện vào bối cảnh thực tế lúc bấy giờ. Tuy nhiên, đấy cũng có thể là cách nhà văn tiếp thêm dũng khí cho những "người hùng" đơn độc.

Tâm cảm Tiếng thơ - Tiếng nói Việt Nam 22/8/2025

Trên chặng đường 80 năm Đài Tiếng nói Việt Nam đồng hành, phát triển cùng đất nước, nhiều chương trình trên sóng phát thanh VOV đã trở nên gắn bó, trở thành người bạn tâm giao mến thương của các thế hệ thính giả. "Tiếng thơ" với những giá trị đắp bồi qua năm tháng hân hạnh đón nhận tình cảm trân quý đó. Chương trình hôm nay ghi lại dư âm và tâm cảm "Tiếng thơ" những chặng đời, trong lòng người.

"Hai người đẹp": Vẻ đẹp và Nỗi buồn dịu ngọt 22/8/2025

Anton Chekhov, bậc thầy truyện ngắn người Nga, đã khắc họa một bức tranh đầy tinh tế và sâu sắc về bản chất con người trong tác phẩm Hai người đẹp. Ra đời năm 1888, truyện ngắn này không chỉ là một câu chuyện tình yêu đơn thuần mà còn là một bản nhạc buồn man mác về sự lỡ làng, về những khát khao không thành và những vẻ đẹp tưởng chừng hoàn mỹ nhưng lại ẩn chứa bi kịch. Với bút pháp giản dị nhưng sắc sảo, Chekhov đã len lỏi vào tâm hồn nhân vật, phơi bày những cảm xúc phức tạp, những nỗi niềm day dứt của tuổi trẻ. Ông không đưa ra một cái kết trọn vẹn, mà để lại một khoảng trống, một câu hỏi lớn cho người đọc về ý nghĩa của tình yêu, của cái đẹp và của những lựa chọn trong cuộc đời. Tác phẩm này chắc chắn sẽ để lại trong lòng người đọc nhiều suy ngẫm, gợi mở những cảm xúc tinh tế và sâu sắc.

Thi hào trong mắt văn nhân 21/8/2025

Nhắc đến đại thi hào Nguyễn Du là nhắc đến kiệt tác "Truyện Kiều", niềm tự hào của mọi người dân Việt Nam, niềm tự hào của tất cả những độc giả say mê văn chương. Bên cạnh "Truyện Kiều", Nguyễn Du còn có nhiều đóng góp to lớn ở thơ chữ Hán và một số tác phẩm chữ Nôm khác. Cuộc đời và tác phẩm của Nguyễn Du đã trở thành nguồn cảm hứng lớn cho nhiều thi phẩm của văn học Việt Nam hiện đại. Nhân dịp kỷ niệm 260 năm ngày sinh Nguyễn Du và 205 năm ngày mất của ông, chương trình "Đôi bạn văn chương" của Ban Văn học Nghệ thuật – Âm nhạc (VOV3), Đài Tiếng nói Việt Nam lần này xin được dành một cuộc trò chuyện với tên gọi "Thi hào trong mắt văn nhân", bàn luận xoay quanh những bài thơ viết về Nguyễn Du.