Giữa nhịp sống hối hả, bề bộn của đô thị hiện đại, tâm trí và cảm xúc con người dường như cũng đang dần trở nên bão hòa, chai sạn. Những cử chỉ, suy nghĩ quan tâm, chia sẻ với gia đình, người thân bỗng trở nên thưa thớt, nhường chỗ cho sự tuần tự lạnh lùng của một nếp sống công nghiệp.
Người trẻ mải miết với công việc, còn người già thì cô độc trong chính ngôi nhà của mình. Đâu mới là nơi lưu trú an yên cho mỗi người? Làm thế nào để chúng ta tìm lại cơ hội gặp gỡ, kết nối tình thương và lòng trắc ẩn?
Truyện ngắn “Thư viện người” của tác giả Lê Văn Thân, một lần nữa sẽ khiến chúng ta phải nghĩ về nỗi niềm thế hệ, về sự lắng nghe, và về tiếng nói thiết tha của tình người, tình đời.
Nguyễn Hải Yến – một nhà văn với phong cách đậm chất làng quê, nhưng lại luôn chạm đến những vấn đề cốt lõi nhất, gai góc nhất của thân phận con người Việt Nam. Chị sử dụng ngôn ngữ "mắng như hát" rất đời để kể về những bi kịch, mà ở đó, quá khứ không bao giờ chịu ngủ yên. Truyện ngắn “Nhân gian một cõi”: Nơi hận thù đã trở thành một thứ gia bảo. Nỗi hận đó đã ăn sâu, hóa thành những lời chửi rủa ngoa ngôn kéo dài suốt hàng thập kỷ. Nhưng điều gì sẽ xảy ra khi bi kịch cá nhân và lịch sử nghiệt ngã đan xen, trói buộc hai gia đình lại với nhau? Và đâu là ranh giới giữa sự chịu đựng câm lặng và tình yêu thương vô điều kiện? Liệu có sức mạnh nào đủ lớn, đủ kiên trì để hóa giải niềm sân hận đã kéo dài qua nửa thế kỷ?
Mời quý vị và các bạn cùng lắng nghe "Nhân gian một cõi" – một câu chuyện về hành trình tìm kiếm sự hàn gắn và giải thoát khỏi gánh nặng của quá khứ.
Trong các cây bút thơ nữ đương đại, Nguyễn Thị Kim Nhung đang là cái tên gây được nhiều sự chú ý. Sinh năm 1990, quê Cẩm Khê, Phú Thọ, Kim Nhung tốt nghiệp khoa Viết văn – Báo chí, Đại học Văn hóa Hà Nội và hiện đang công tác tại Tạp chí Văn nghệ Quân đội. Sau Thức cùng tưởng tượng (2019) và trường ca Từ phía sương buông (2021). Dần sáng (NXB Hội Nhà văn) là tập thơ thứ ba của Kim Nhung vừa ra mắt bạn đọc vào đầu mùa thu năm nay. Chương trình Đôi bạn văn chương của Ban Văn học Nghệ thuật – Âm nhạc (VOV3), Đài Tiếng nói VN lần này xin được dành một cuộc trò chuyện về chân dung thơ Kim Nhung với tên gọi: Nguyễn Thị Kim Nhung – Chú ngựa mùa thu chưa đi hết cánh đồng.
Bản lĩnh và nghị lực của con người luôn được tôi luyện khi đối diện với những tai ương. Nhưng sức mạnh lớn nhất giúp ta vượt qua gập ghềnh lại chính là tình thân, là niềm tin, là nguồn sức mạnh phi thường đến từ gia đình. Dẫu ra sao, tổ ấm vẫn luôn bao dung, đón đợi và xoa dịu mỗi con người sau những giai đoạn nổi loạn, lầm lạc.
“Những bước chân khập khiễng” không chỉ khập khiễng vì dáng đi của người mẹ giữa dòng đời hối hả, mà còn tan nát vì nỗi lo giữ con khỏi vực thẳm. Trong cô đơn và rối bời, người mẹ phải vật lộn tìm cách kéo con về, tái tê nhận ra mình trở nên nhỏ bé, tội nghiệp giữa nhịp đời khấp khểnh.
“Những bước chân khập khiễng” là thước phim chân thực về nội lực người mẹ, là cội nguồn yêu thương dẫn lối con người trở về, đồng thời là lời nhắc nhở sâu sắc về giá trị truyền thống và sự tha thứ vô điều kiện trong gia đình.
Truyện ngắn "Phật trong hẻm nhỏ" của nhà văn Huỳnh Trọng Khang lấy bối cảnh là một ngôi chùa nhỏ nằm khuất trong hẻm sâu giữa lòng Sài Gòn, nơi sư trụ trì thầy Nguyên Vấn một mình tu hành. Xuất thân là đứa trẻ bị bỏ rơi, thầy luôn khao khát hơi ấm và sự hiện diện của con người. Với lòng từ bi vô lượng của người tu hành, thầy đã cưu mang Thằng Thọt đang bị truy sát và sau đó là Ngọc, vợ hờ hơi "ngẫn" của hắn.
Tuy nhiên, chính sự bao dung này đã dẫn đến tai họa: ngôi chùa bị cháy rụi sau một lần sơ ý của Ngọc. Chứng kiến cảnh hoang tàn, điều đáng kinh ngạc là thầy Nguyên Vấn vẫn thản nhiên, không một lời than vãn hay trách móc, mà chỉ thốt lên hai chữ: "Én kìa!"
Truyện ngắn nhẹ nhàng nhưng sâu sắc này mang đến một thông điệp mạnh mẽ: Phật không cần tìm đâu xa. Thầy Nguyên Vấn, với tấm lòng rộng lượng, sẵn sàng giúp đỡ mà không chút nghi ngại hay oán trách, chính là một vị Phật sống, là người lan tỏa tình yêu vô lượng giữa thế gian này, coi mọi chuyện đời là thứ thuận theo nhân duyên.
Mời quý thính giả cùng lắng nghe truyện ngắn "Phật trong hẻm nhỏ" để cùng chiêm nghiệm về lòng từ bi và sự bao dung vô bờ bến.
Người Việt chúng ta từ xưa đến nay thường sử dụng chữ tôi với ba nghĩa khác nhau. Nghĩa thứ nhất: Tôi là đại từ nhân xưng dùng để xưng hô. Nghĩa thứ hai: “Tôi” là danh từ được dùng để chỉ quan hệ. Nghĩa thứ ba: “Tôi” là động từ. Cũng là đại từ nhân xưng nhưng chữ tôi có khác chữ ta.Trong cuốn “Thi nhân Việt Nam”, nhà Phê bình văn học Hoài Thanh từng viết: “Xã hội Việt Nam từ xưa không có cá nhân. Chỉ có đoàn thể: lớn thì quốc gia, nhỏ thì gia đình”. Vì thế, trong văn học Trung đại, chữ ta xuất hiện khá phổ biến và Truyện Kiều cũng không là ngoại lệ. Trong văn học Trung đại chữ “tôi” được dùng với nghĩa danh từ: bầy tôi, tôi tớ, tôi đòi… không hiếm, nhưng chữ “tôi” dùng với nghĩa đại từ nhân xưng thì vô cùng hiếm hoi. Vậy mà trong “Truyện Kiều”, Đại thi hào Nguyễn Du đã sử dụng một cơ số chữ “tôi” với sắc thái và cách biến hoá vô cùng tài tình, sắc sảo.
Nhà thơ Bùi Kim Anh sinh năm 1948 tại Thái Bình, tốt nghiệp khoa Văn Đại học Sư phạm Hà Nội, cả cuộc đời bà gắn bó với nghề dạy học. Cùng với dạy học thì thơ ca như một hành trang không thể thiếu của bà suốt mấy chục năm qua. Nhà thơ Bùi Kim Anh đã xuất bản 12 tập thơ với nhiều bài tạo ấn tượng sâu đậm trong lòng công chúng yêu văn nghệ. Nhân dịp 20 tháng 11 năm nay, tháng tri ân những người thày cô giáo, chương trình Đôi bạn văn chương của Ban Văn học Nghệ thuật Âm nhạc (VOV3), Đài Tiếng nói Việt Nam xin dành một chương trình trò chuyện về chân dung thơ Bùi Kim Anh với tên gọi: Bùi Kim Anh – Người đàn bà không ngủ.
Nhắc đến nhà văn Phạm Hổ, nhiều thế hệ độc giả Việt Nam thường nhớ ngay đến một "cây đại thụ" của văn học thiếu nhi, người đã dệt nên những vần thơ, câu chuyện trong trẻo như Chú bò tìm bạn hay Chuyện hoa chuyện quả. Thế nhưng, bên cạnh một Phạm Hổ hóm hỉnh, hồn nhiên của trẻ thơ, còn có một Phạm Hổ đầy chiêm nghiệm và sâu sắc trong những trang viết dành cho người lớn.
Hướng tới kỷ niệm 100 năm ngày sinh của ông (1926 - 2026), trong không gian yên tĩnh của Đọc truyện đêm khuya hôm nay, chúng tôi trân trọng giới thiệu tới quý thính giả truyện ngắn mang tên "Thày Liêu". Tác phẩm được rút từ Tuyển tập Phạm Hổ - Tác phẩm văn học được Giải thưởng Nhà nước.
Không chỉ là hình ảnh người thầy trên bục giảng, câu chuyện là những hồi ức chân thực về một con người đời thường với những lầm lỡ, những đam mê trần thế và cả sự hối lỗi đầy nhân văn.
Trước một tuyển tập thơ in chung, người đọc thường có thói quen tìm kiếm điểm chung trong phong cách và sáng tác của các tác giả. Đó cũng là lẽ thường tình. Nhưng đâu dễ nhặt được nhiều bài thơ hay và rung động trong một tuyển tập khuôn vào một nội dung, đề tài, cách thể hiện. Ý thức chụm lại vuông tròn của sự sắp đặt có chủ ý đôi khi cứ mãi rời rạc. Để có thể thành một điều gì đó, một tuyển tập để nhớ có khi tùy thuộc vào sự gặp gỡ trong vô thức, từ những điều ban sơ làm nên chiều sâu tâm hồn của nhà thơ, của trang thơ. “Độc lập”, tập thơ in chung của 5 nhà thơ mới được NXB Hội Nhà văn ấn hành, trình hiện những những chân dung sáng tạo độc đáo. Đó là Hoàng Ngọc Châu, Lê Anh Hoài, Trần Vũ Long, Đoàn Mạnh Phương, Hoàng Xuân Tuyền. Mỗi người một con đường, một cách thể hiện riêng nhưng có những khoảnh khắc đã thoáng thấy gặp gỡ trong suốt hành trình đắm đuối và đeo đuổi thơ ca.
Nghiên cứu cách xưng hô của Thuý Kiều, nhân vật chính trong “Truyện Kiều” với những người đàn ông duyên - nợ trong đời (Từ góc nhìn lí thuyết hội thoại), có thể nhận thấy ngay bản chất của những người đàn ông này. Thái độ và tình cảm của Thuý Kiều thể hiện trong cách xưng hô. Tài sử dụng ngôn ngữ đến mức chuẩn xác, sắc sảo như vậy, lại là ở trong một thể thơ vần luật nghiêm chuẩn, càng khẳng định thêm thiên tài của đại thi hào dân tộc Nguyễn Du. Chúng ta tiếp tục nghe những phân tích của Thạc sĩ Ngữ văn Nguyễn Thị Thuận – Giảng viên Đại học Hải Phòng về cách xưng hô của Thuý Kiều với ba người đàn ông quan trọng, gắn bó trong quãng đời xuân trẻ của nàng.
Cách xưng hô trong Tiếng Việt của chúng ta vốn rất phong phú, đa dạng. Những điều quyết định và ảnh hưởng đến xưng hô có thể đến từ vị trí, vai trò, mối quan hệ, hoàn cảnh, ngữ cảnh và mục đích giao tiếp. Các phương tiện xưng hô trong xã hội phong kiến cũng có nhiều điểm khác biệt so với xã hội hiện đại. Thuý Kiều là nhân vật chính trong tác phẩm “Truyện Kiều” của Đại thi hào Nguyễn Du. Trong suốt cuộc đời thanh xuân và lưu lạc của Kiều, nàng đã trải qua nhiều nỗi truân chuyên. Vốn “Thông minh vốn sẵn tính trời”, hơn ai hết, nhân vật Thuý Kiều nhận thức rõ nguồn cơn biến cố và bất hạnh cuộc đời mình. Với những người đàn ông duyên – nợ trong đời, Kiều luôn thẳng thắn đối thoại, có thái độ và cách xưng hô thể hiện tâm cảm cá nhân trong các tình huống khác nhau. Vận dụng lí thuyết hội thoại vào tìm hiểu cách xưng hô của Thuý Kiều với các nhân vật nam giới tham dự vào những biến cố trong cuộc đời nàng, Tiến sĩ Ngữ văn - Nguyễn Thị Thuận – Giảng viên Trường Đại học Hải Phòng đã khẳng định giá trị lớn lao trên phương diện ngôn ngữ của kiệt tác “Truyện Kiều”.
Nhà thơ Xuân Diệu là một trong những gương mặt ưu tú của văn học Việt Nam hiện đại. Ông nổi danh từ trước năm 1945 với các tập Thơ thơ, Gửi hương cho gió và được người đương thời tôn là hoảng tử thơ tình, là nhà thơ mới nhất trong các nhà thơ mới. Sau này, trong giai đoạn kháng chiến và sau ngày thống nhất đất nước, Xuân Diệu vẫn tiếp tục sáng tác dồi dảo trên nhiều thể loại: truyện ngắn, bút ký, tiểu luận phê bình, dịch thuật. Ông từng là đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 1 và được bầu là Viện sĩ thông tấn Viện hàn lâm nghệ thuật nước Cộng hòa dân chủ Đức năm 1983. Nhân dịp 40 năm ngày mất của ông, chương trình Đôi bạn văn chương của Ban Văn học nghệ thuật – Âm nhạc (VOV3) xin được dành một cuộc trò chuyện về thơ ông xoay quanh góc nhìn cảm hứng hiện sinh với tên gọi: Cảm hứng hiện sinh trong thơ Xuân Diệu
Nhà văn Tạ Thị Thanh Hải là một cây bút truyện ngắn đang từng bước khẳng định dấu ấn của mình trên văn đàn. Trong các tác phẩm, tác giả đã khắc họa rất rõ nét tính cách của nhiều kiểu người trong xã hội, từ những con người thiện lương tốt đẹp đến những kẻ thất đức, lọc lừa, tráo trở. Chị dụng công trong cách dựng truyện, xây dựng tính cách, tâm lý nhân vật bằng những chi tiết gây thổn thức, ám ảnh người đọc. Hầu hết những sáng tác của Hải mang màu sắc buồn nhiều hơn vui, khổ hạnh nhiều hơn hân hoan. Chị dành nhiều tâm sức để bênh vực người yếu thế, nhất là những con người chịu thiệt thòi, lỡ dở trong cuộc sống. Chị không kết truyện theo lối cổ tích. Nhưng mỗi truyện ngắn khép lại đều lấp lánh ánh sáng thiện lương, nhân văn, ấm áp. Điều đó khẳng định tình yêu văn chương và khao khát kiếm tìm sự an yên giữa cuộc sống xô bồ nhiều bất trắc của cây viết trữ tình này. Chương trình Đọc truyện đêm khuya hôm nay xin gửi đến quý vị và các bạn truyện ngắn “Đường đến chân trời” của nhà văn Tạ Thị Thanh Hải.
Mới đây, tại Ban Văn học – Nghệ thuật – Âm nhạc (VOV3) – Đài Tiếng nói Việt Nam đã diễn ra phiên làm việc đầu tiên giữa Ban Tổ chức với Hội đồng Giám khảo Cuộc vận động sáng tác ca khúc, bài dân ca đặt lời mới “Bài ca dâng Đảng” và Cuộc thi sáng tác thơ “Với Đảng vẹn toàn niềm tin yêu” trong chủ đề tổng thể “Việt Nam kỷ nguyên vươn mình”. Buổi làm việc đã đánh giá những kết quả bước đầu khi cuộc vận động đã đi được hơn nửa chặng đường.