Bất cứ thành công, thành tựu nào cũng vậy, đằng sau kết quả, mặt sáng mà chúng ta được thụ hưởng và dễ dàng nhìn thấy là sự cố gắng, nỗ lực, công sức, trí tuệ của không chỉ một cá nhân mà là sự đóng góp của cả một tập thể, thậm chí nhiều thế hệ tiếp nối. Chương trình “Tiếng thơ” – lâu nay vốn được coi là “đặc sản” tinh thần của người Việt muôn phương cũng vậy. Là một trong những chương trình điểm nhấn suốt hành trình hình thành, phát triển của Đài Tiếng nói Việt Nam, không khó hiểu khi các biên tập viên trực tiếp phụ trách cũng như chịu trách nhiệm nội dung Tiếng thơ không những được công chúng mến trọng mà còn được giới văn chương quan tâm. Một bộ phận trong số đó tiếp tục phát triển năng lực sáng tác trong quá trình làm công tác biên tập, trở thành những tác giả tên tuổi trong làng thơ nước ta – đó cũng là những tiếng thơ độc đáo, riêng biệt, đằm sâu. Sau bao bộn bề sự kiện, mải miết giới thiệu bao trang thơ, những gương mặt ấy cứ xa xôi, lùi dần, khuất dần vào dĩ vãng. Chương trình hôm nay, chúng ta cùng điểm lại một số hồi ức về “Những người giữ lửa Tiếng thơ”.
Truyện ngắn “Bích đào năm ấy” của nhà văn Đinh Phương được rút từ tập truyện “Thị trấn cá bông” mới được ra mắt gần đây. Nhân vật chính là bác Dần gái, một trong những “cư dân” của thị trấn. Một người phụ nữ có chồng bỏ xứ đi biệt tích… không phải là một số phận quá hiếm trong đời thường lẫn văn chương. Người viết cũng chọn một giọng kể rất bình thản, kiểu Kafka trước sự biến mất có phần đột ngột và phi lý của người thân. Con người ấy vẫn ăn sáng, uống nước, vẫn dặn vợ mua cá về nấu canh chua với bún… rồi cứ thế đi biệt tăm biệt tích. Mộn người từng hiện diện sống động đến thế rồi cũng tan đi như bọt biển, để lại những kí ức ngày một mơ hồ, ngày một mờ nhòe đến mức người ta phải tự hỏi nhau: “Liệu con người ấy có từng tồn tại thật không?”
Mỗi dân tộc anh em trên đất nước ta có những bài hát ru khác nhau, đa dạng về nội dung và cách thể hiện. Trong mỗi bài hát ru ẩn chứa hình ảnh, câu chuyện, cách nhìn nhận về đời sống, văn hóa và phẩm chất con người. Ru trẻ nhưng thực chất là truyền vào tâm hồn trẻ những điều tốt đẹp.
Truyện ngắn "Bù nhìn" của Nguyệt Chu khắc họa một không gian làng quê đầy ám ảnh, nơi nhân vật chính Cấn mang thân phận giống một con bù nhìn - cô đơn và vô nghĩa. Tuy nhiên, sâu thẳm trong anh vẫn cháy bỏng khát vọng sống và yêu thương.
Câu chuyện sử dụng hình ảnh ngọn lửa như một biểu tượng cho nội lực mạnh mẽ và khát vọng sống không thể dập tắt của con người. "Bù nhìn" không chỉ là bi kịch cá nhân mà còn là lời cảnh tỉnh về sự tha hóa, lãng quên tình thương trong xã hội, khẳng định rằng dù nhỏ bé, con người vẫn luôn có hy vọng được sống và tái sinh.
Cuộc sống luôn là một hành trình kiếm tìm và khám phá chính mình. Có lúc chính mỗi người cũng không phân biệt được hai khái niệm tiến hóa và tha hóa trong kết quả vận động của chính bản thân mình. Sau cùng, bản chất vẫn luôn là điều in hằn rõ nét nhất và cũng đọng lại, tồn tại sau cùng với sự sinh tồn của con người. Người sáng tác văn chương, nhất là những người đã vượt ra lối viết phản ánh thông thường để đi vào thẳm sâu hành trình chuyển hóa của chính mình có lẽ là những người thông thái nhất và cũng cô đơn bậc nhất. Những câu chuyện mang tính chất ẩn dụ khai phá của họ vì thế cũng tâm trạng, bất ngờ, thú vị theo một cách vô cùng đặc biệt. Buổi 'Đọc truyện đêm khuya' hôm nay, truyện ngắn nhan đề 'Chênh vênh' của Quyên Gavoye, nữ tác giả người Việt định cư tại Pháp, kể với chúng ta câu chuyện có lẽ là một lát cắt trong hành trình trưởng thành của chính bản thân chị, với một lối viết, lối tư duy suy tưởng độc đáo mà vẫn rất hài hòa, thân thuộc.
Như chúng ta đã biết, truyện thơ 'Lục Vân Tiên' của nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu là tác phẩm được đặc biệt yêu thích ở Nam Bộ. Tác phẩm này đi vào tục ngữ, ca dao, dân ca, trở thành một loại hình diễn xướng đặc biệt: 'Nói thơ Vân Tiên'. Từ đó, đã được tái sinh trong nhiều loại hình văn nghệ khác: Thơ hậu Vân Tiên, thơ nhại Vân Tiên, tranh Vân Tiên, vọng cổ, cải lương, tuồng, điện ảnh... tạo thành một 'trường văn hóa' Lục Vân Tiên.
"Thanh tra muối" là một truyện ngắn nổi tiếng của Munshi Premchand, một tác phẩm ngợi ca một chàng trai trẻ dám đứng lên chống lại cả vị thế xã hội lẫn quyền lực của đồng tiền. Truyện có tiết tấu nhanh, thắt nút và mở nút liên tục. Kỹ thuật viết tương đối hiện đại dù tác phẩm và tác giả đã có độ lùi gần một thế kỷ. Tác giả không kể lể dài dòng mà chủ yếu sử dụng hình thức đối thoại để xây dựng cả nhân vật lẫn tình huống. Cái kết đẹp, có phần hơi mơ mộng nếu đặt câu chuyện vào bối cảnh thực tế lúc bấy giờ. Tuy nhiên, đấy cũng có thể là cách nhà văn tiếp thêm dũng khí cho những "người hùng" đơn độc.
Trên chặng đường 80 năm Đài Tiếng nói Việt Nam đồng hành, phát triển cùng đất nước, nhiều chương trình trên sóng phát thanh VOV đã trở nên gắn bó, trở thành người bạn tâm giao mến thương của các thế hệ thính giả. "Tiếng thơ" với những giá trị đắp bồi qua năm tháng hân hạnh đón nhận tình cảm trân quý đó. Chương trình hôm nay ghi lại dư âm và tâm cảm "Tiếng thơ" những chặng đời, trong lòng người.
Anton Chekhov, bậc thầy truyện ngắn người Nga, đã khắc họa một bức tranh đầy tinh tế và sâu sắc về bản chất con người trong tác phẩm Hai người đẹp. Ra đời năm 1888, truyện ngắn này không chỉ là một câu chuyện tình yêu đơn thuần mà còn là một bản nhạc buồn man mác về sự lỡ làng, về những khát khao không thành và những vẻ đẹp tưởng chừng hoàn mỹ nhưng lại ẩn chứa bi kịch.
Với bút pháp giản dị nhưng sắc sảo, Chekhov đã len lỏi vào tâm hồn nhân vật, phơi bày những cảm xúc phức tạp, những nỗi niềm day dứt của tuổi trẻ. Ông không đưa ra một cái kết trọn vẹn, mà để lại một khoảng trống, một câu hỏi lớn cho người đọc về ý nghĩa của tình yêu, của cái đẹp và của những lựa chọn trong cuộc đời. Tác phẩm này chắc chắn sẽ để lại trong lòng người đọc nhiều suy ngẫm, gợi mở những cảm xúc tinh tế và sâu sắc.
Nhắc đến đại thi hào Nguyễn Du là nhắc đến kiệt tác "Truyện Kiều", niềm tự hào của mọi người dân Việt Nam, niềm tự hào của tất cả những độc giả say mê văn chương. Bên cạnh "Truyện Kiều", Nguyễn Du còn có nhiều đóng góp to lớn ở thơ chữ Hán và một số tác phẩm chữ Nôm khác. Cuộc đời và tác phẩm của Nguyễn Du đã trở thành nguồn cảm hứng lớn cho nhiều thi phẩm của văn học Việt Nam hiện đại. Nhân dịp kỷ niệm 260 năm ngày sinh Nguyễn Du và 205 năm ngày mất của ông, chương trình "Đôi bạn văn chương" của Ban Văn học Nghệ thuật – Âm nhạc (VOV3), Đài Tiếng nói Việt Nam lần này xin được dành một cuộc trò chuyện với tên gọi "Thi hào trong mắt văn nhân", bàn luận xoay quanh những bài thơ viết về Nguyễn Du.
Từ lâu truyện thơ “Lục Vân Tiên” của nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu đã được người bình dân, đặc biệt là ở vùng đất Nam Bộ đặc biệt yêu mến. Không chỉ truyền tụng rộng rãi những câu thơ tâm đắc, dân gian xứ sở này còn vận dung, sáng tạo nên những câu ca lấy cảm hứng từ tính cách và số phận các nhân vật trong tác phẩm này.
Nhân kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9, tối 14/8 tại Trung tâm Phát thanh – Truyền hình Quân đội (Hà Nội), Tạp chí Văn nghệ Quân đội phối hợp với Nhà xuất bản Quân đội tổ chức chương trình nghệ thuật “Những câu thơ viết nên hình đất nước”.
Chương trình đã mang đến những tác phẩm tiêu biểu của thơ ca cách mạng cùng nhiều trang thơ hiện đại, khắc họa đậm nét hình ảnh Tổ quốc và người lính. Tiếng thơ của VOV3 – Đài Tiếng nói Việt Nam đã có tổng thuật về sự kiện trang trọng và ý nghĩa này.
Truyện ngắn “Bờ sông lặng sóng” của Vũ Ngọc Thư - câu chuyện lắng đọng nỗi niềm của tác giả. Truyện không tập trung vào kịch tính cao trào mà sử dụng những tình huống đầy trắc ẩn để thể hiện sự bao dung, nương nhẹ của các nhân vật, đặc biệt là người lính. Dù lấy bối cảnh thời hậu chiến với nhiều mảnh đời éo le, ông vẫn dùng chất văn chân phương, mộc mạc để kể lại câu chuyện. Tác phẩm làm nổi bật vẻ đẹp tâm hồn của những người lính, cho thấy dù trải qua nhiều biến cố, họ vẫn vươn lên sống một cách bình yên, chan chứa yêu thương và hy vọng.
Từ lâu, cuộc đời và trước tác của nhà thơ mù yêu nước Nguyễn Đình Chiểu đã thành giai thoại, thành nguồn cảm hứng trong văn nghệ dân gian, quần chúng quảng đại ở vùng đất Nam bộ. Tác phẩm quan trọng nhất trong sự nghiệp sáng tác của nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu – truyện thơ Lục Vân Tiên có âm vang và sức lan tỏa hết sức sâu rộng ở vùng đất này. Không chỉ “trường văn hóa” Lục Vân Tiên, tái sinh trong nhiều loại hình văn nghệ khác: thơ hậu Vân Tiên, thơ nhại Vân Tiên, tranh Vân Tiên, vọng cổ, cải lương, tuồng, điện ảnh… mà nhiều tác phẩm của nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu cũng được mến mộ khi ghi đậm dấu ấn phẩm chất và tinh thần của người Nam Bộ trước thời thế và cuộc đời.