Văn học Đọc truyện đêm khuya Tiếng thơ Tìm trong kho báu

2022

Giữa không gian, hoàn cảnh và công việc, quý vị thính giả dường như đều ủng hộ cho mối tình đẹp của đôi bạn trẻ trong truyện ngắn “Hương dẻ” của nhà văn Nguyễn Ngọc Chiến mà chúng ta vừa nghe. Bảo là bộ đội và Quế là cô giáo. Tình yêu giữa hai người nảy nở khi Bảo ra quân đi tìm việc làm. Và, cái kết quả “một đêm” đã xảy ra, trước lúc hai người chia tay khi Bảo bất ngờ nhận được tin mẹ ốm nặng, đang hấp hối, anh phải gấp gáp trở về quê hương, cũng là chuyện đương nhiên. Rồi đứa con trai “có hiếu”, muốn làm vui lòng mẹ trước lúc bà lâm chung, bằng việc cưới một cô gái không hề quen biết, không hề yêu thương, cũng là chuyện không hiếm. Tuy nhiên, trong suốt nhiều năm sau đó, Bảo phải sống bên người vợ “không yêu”, dư dả tiền của, nhưng tính tình quá quắt, chua ngoa. Rồi cái gì đến cũng phải đến. Vợ chồng Bảo chia tay sau bao năm chung sống không hạnh phúc. Như chim sổ lồng, Bảo quyết định quay trở lại chốn xưa tìm người yêu cũ. Về phía Quế, quả là người phụ nữ tuyệt vời. Cô bất chấp dư luận để nuôi con, dù chưa một ngày làm vợ. Sỡ dĩ Quế không nhận lời yêu ai, vì cô hiểu mình hơn ai hết. Cô không thể sống hạnh phúc bên bất cứ người đàn ông nào, khi trong lòng không thể quên được Bảo. Bởi trái tim tươi xanh thiếu nữ đã khắc sâu một bóng hình đầu đời đậm nét. Quế đã chờ đợi để nuôi hoài một hình ảnh đẹp của quá khứ, chứ không phải nuôi một hy vọng sẽ có ngày Bảo trở lại. Dù rằng tác giả không trực tiếp miêu tả cuộc hội ngộ của hai người sau bao năm cách xa, nhưng người nghe tin là Quế sẽ chấp nhận sự trở lại của Bảo. Tuy nhiên, theo chúng tôi, chi tiết Bảo phải lấy một cô gái theo sự sắp đặt của gia đình hơi đơn giản, chưa thực sự thuyết phục. Dẫu vậy, tình yêu của Quế và Bảo như hương thơm hoa dẻ, ngọt ngào, đằm thắm, lúc nồng nàn, khi phảng phất, cứ quấn quyện lấy hai người. Hoa dẻ là loài hoa dân dã, nhưng hương thơm của loài hoa này rất bền lâu, thơm cho đến lúc khô rồi vẫn còn thơm. Tình yêu của Quế và Bảo cũng vậy. Gian nan, thử thách rồi sẽ qua. Mất mát, chia ly rồi có ngày tái hợp. Quế và Bảo sẽ có những năm tháng chung sống hạnh phúc bên nhau. Chúng ta tin như vậy!

Sáng tác văn thơ đời Lý 15/6/2022

Trong tiến trình nghiên cứu về văn học trung đại từ trước đến nay, nhiều nhà nghiên cứu vẫn có thói quen hợp nhất văn học thời Lý và thời Trần ở nước ta. Thực tế, thời Lý được đánh giá là giai đoạn văn học viết hình thành và bắt đầu phát triển, có những thành tựu, minh chứng qua các trước tác để lại tới hôm nay. Tuy vậy, do biến động của thời đại, chiến tranh, loạn lạc, di sản văn thơ của Lý triều để lại tới hôm nay số lượng thống kê chưa được phong phú như các triều đại sau này như triều Trần, triều Lê. Chương trình hôm nay lật giở lại những giá trị truyền đời cón ít nhiều khuất lấp ấy.

Sáng tác văn thơ đời Lý 15/6/2022

Thúy Hạnh - Đường sinh tử lời 15/6/2022

Vào hai ngày 18 và 19/6 sắp tới, Hội nghị Viết văn trẻ lần thứ 10 sẽ được tổ chức tại Đà Nẵng sau rất nhiều chờ đợi và trì hoãn bởi đại dịch Covid 19, Sẽ có hơn 120 đại biểu là các cây bút trẻ từ mọi miền đất nước cùng về dự. Với slogan Vì sao chúng ta viết, hội nghị mong muốn các cây bút trẻ sẽ nuôi dưỡng nhiều hơn khát vọng sáng tạo cùng sự dấn thân trong mỗi hành trình cầm bút, tạo ra được những tác phẩm văn học có giá trị lâu dài. Và để hướng ứng Hội nghị Viết văn trẻ lần thứ 10, chương trình Đôi bạn văn chương lần này xin được dành cuộc trò chuyện về một chân dung tác giả trẻ, đó là nhà thơ Nguyễn Thị Thúy Hạnh

"Mộng thám hoa": Ứng xử với người tài 13/6/2022

Theo Bách khoa toàn thư Wikipedia, Đặng Ma La là nhân vật lịch sử hiển hách đã tỏa sáng tài trí khi mới 13 tuổi trong Khoa thi Đình năm Đinh Mùi (1247), thời vua Trần Thái Tông. Sau khi đỗ Thám Hoa, ông ra làm quan trải qua hai đời vua, được phong tước Vinh lộc đại phu. Nhà văn đã viết về danh nhân đất Việt bằng bút pháp hiện thực huyền ảo, để người đọc người nghe hiểu hơn về cuộc đời của Đặng Ma La, qua đó trả lời những câu hỏi nóng bỏng hôm nay. Nhà văn sử dụng bút pháp hiện thực huyền ảo để xây dựng cuộc gặp gỡ, đối thoại giữa nhân vật Thuân và hồn thiêng của Thám hoa Đặng Ma La. Qua đó không chỉ tái hiện, lý giải xuất thân của vị Thám hoa này với con đường lập nghiệp đầy gian khó của ông, mà còn kín đáo mỉa mai, phê phán một thói xấu cố hữu của người Việt: Đó là ghen ghét, đố kỵ, dốt nát, lười biếng nhưng vẫn muốn chiếm lấy danh lợi bằng thủ đoạn, hiềm khích người tài năng hơn…Nhưng trên tất cả, theo chúng tôi, qua nhân vật Đặng Ma La nhà văn còn mong muốn điều lớn lao hơn, đó là việc trọng dụng người tài. Đặng Ma La vì sinh ra không có tên trong sổ Điền bạ, nên khi đỗ Thám hoa vinh quy bái tổ, chức sắc làng không thèm đón, dân làng ghẻ lạnh, bạn đồng môn thì xa lánh. Rồi thư tố cáo nặc danh về thân phận của ông đã tới tay Hoàng Đế đương triều. Đặng Ma La rất lo sợ, rồi đây ông sẽ bị trừng phạt. Nhưng trái với sự lo lắng của ông, nhà vua đã cho điều tra và hiểu rõ tường tận mọi việc nên đã trọng dụng Đặng Ma La. Bầy tôi giỏi may mắn gặp vua sáng suốt. Trung thần gặp minh quân…Ôn cố tri tân, mượn xưa nói nay. Nhà văn Đỗ Tiến Thụy đã thành công trong việc chuyển tải những thông điệp nhân văn và mang tính thời sự...

Suy tưởng trong thơ trẻ hôm nay 10/6/2022

Hội nghị Viết văn trẻ toàn quốc lần thứ 10 diễn ra tại Đà Nẵng là dịp để nhiều cây bút sáng tác thơ và văn xuôi hội tụ. Cũng dịp này cất lên những tiếng nói, quan niệm về hành trình nung nấu, sáng tạo chữ nghĩa. Chùm thơ, tâm sự trong thơ của tác giả trẻ Nguyễn Thị Kim Nhung, Lý Hữu Lương, Nguyễn Hải Yến, Nguyễn Đức Phú Thọ, Trần Đức Tín thể hiện những suy tưởng thẳm sâu về văn hóa, thân phận con người và cuộc đời.

Hình ảnh Văn Huệ Vương – Trần Quang Triều trong thơ thành viên Bích Động thi xã 9/6/2022

Văn Huệ Vương – Trần Quang Triều là chủ soái, linh hồn của Bích Động thi xã. Trong các đàm đạo, xướng họa thơ văn của thi xã, ông vừa đóng vai trò là người chủ trì vừa thể hiện tài năng, khí chất hơn người. Bởi thế, trong nhiều tứ thơ các thành viên chủ chốt của Bích Động thi xã như Nguyễn Ức, Nguyễn Sưởng đều thấp thoáng hình ảnh vị chủ soái tài hoa cũng như bày tỏ niềm kính phục với tài năng, phẩm cách của ông

"Dòng nhớ": Chảy trôi một tình yêu lặng lẽ 6/6/2022

Truyện ngắn “Dòng nhớ” mở ra một không gian sông nước mênh mang, là bến sông có mấy cây tra bông vàng như mật, có hàng mắm già, có đám dừa nước, bụi lức dại và cả những hoa nắng đậu trên mái tóc của một ông già – người giấu trong lòng một mối tình da diết như dòng nước ngày ngày trôi ra biển rồi lặng lẽ quay về vì không nỡ rời xa… Câu chuyện gợi nỗi thương cảm dành cho các nhân vật, không có người xấu, không có người ác, ai cũng tốt cả, mọi người thương quý, yêu mến nhau, vì nhau đến cạn cuộc đời, vậy mà họ lại làm khổ nhau…Cũng vì yêu nhau mà họ đã làm khổ những người xung quanh bằng chính tình yêu của mình. Bởi tình yêu và nỗi đau thì không biết lấy gì mà đong đếm. Đó là người mẹ đến cuối đời vẫn không nguôi câu hỏi: “Vậy ra má đã làm sai cái gì?”. Đó là người vợ, cứ tần ngần, ngẩn ngơ dưới những bến sông để tìm kiếm một cách vô vọng “tình địch” của mình, cuộc tìm kiếm diễn ra hơn mười mấy năm và cứ thế, vẫn tiếp tục như dòng sông vậy, không ngừng trôi chảy. Tìm để làm gì? Chỉ để thực hiện nỗ lực cuối cùng cho ấm lòng người quá cố, cho chấm dứt cái cảnh ông nằm bên bà mà lòng cứ hướng về sông, để nói một câu “Nếu sống mà không gần được, chừng nào chết, mời dì lên nằm trên đất vườn tôi”. Đó là người chồng cứ chong mắt theo ngọn đèn đỏ ối, buồn hiu và tiếng gàu tát nước cọ vô xuồng xao xác với đốm lửa đỏ trên đầu điếu thuốc vào những đêm gió lớn. Hay đó là người đàn bà mang tên dòng sông “Giang” có cuộc đời như dòng sông “ba chìm, bảy nổi, chín lênh đênh”, một cuộc đời mà sự thiếu thốn về vật chất luôn hiện hữu “chiếc áo bà ba mỏng te, nhiều mụn vá”,“ tóc đã bạc nhiều, lơ thơ”, “khuôn mặt đen sạm, nhăn nheo”, “đồ đạc món nào cũng nhỏ nhắn, tuềnh toàng”. Cuộc đời người đàn bà ấy đau buồn hơn là tận cùng cô đơn, cô độc khi người đàn ông đã lặng lẽ rời khỏi cuộc đời bà, một đứa con gái nhỏ đã trôi theo dòng nước và những tháng ngày còn nguyên một gia đình đã thoảng qua như sương... Hãy nghe những câu văn “Không - người đàn bà cười, nét mặt thốt nhiên buồn bã - tôi thêu cho hết đêm, xong rồi lại tháo chỉ ra thôi, tôi sợ, nếu không làm gì, tôi... tôi sẽ nhớ chồng con tôi rồi mắc... khóc, cầm lòng không được. Mà, đàn ông chịu cực khổ nhiều lắm rồi, lấy nước mắt trói buộc họ nữa, tội họ lắm, chị à". Thế đấy, nỗi đau trong câu chuyện thật nhẹ nhàng không làm xé lòng ai cả nhưng nó lặn vào trong, như một vật gì bén lắm cứa khẽ vào tim, chưa kịp nghe đau thì rỉ máu. Trong thế giới của “Dòng nhớ”, hình như tình yêu không kết thúc cùng đời người, nó chỉ biến đổi về hình thái, con người mất đi nhưng tình yêu thì vẫn tồn tại, vẫn tái sinh …

"Bóng lửa": Giữ ngọn lửa nghề 6/6/2022

Trên đất nước ta có rất nhiều làng nghề truyền thống lâu năm để phục vụ đời sống sinh hoạt của con người. Trong chiến tranh cũng như cuộc sống hòa bình thì nghề rèn luôn là ngành nghề quan trọng. Nghề rèn là một nghề nặng nhọc, vất vả, công phu và trải qua nhiều công đoạn mới sản xuất ra những sản phẩm hữu ích. Chính vì vất vả như vậy nên nghề rèn thường được những người đàn ông khỏe mạnh thực hiện, truyền dạy cho con cháu. Nhưng người giữ gìn lò rèn nổi tiếng của làng Chợ Dừa lại là một người phụ nữ. Từ những vui buồn trong cuộc đời bà, tác giả dẫn dắt người đọc, người nghe đến với thăng trầm của một làng nghề truyền thống bên dòng sông Trầu. Làng rèn đã bao năm nhộn nhịp tiếng búa, tiếng bễ lò rèn, tiếng cười nói rộn ràng của người thợ hăng say làm ra dụng cụ lao động, sản xuất trên cánh đồng. Thế nhưng cuộc sống phát triển, những máy móc hiện đại thay thế dụng cụ truyền thống khiến làng nghề chết dần. Để lưu giữ nghề xưa, người con dâu ông Tám Lìn phải phiêu bạt tứ xứ rèn dao kiếm sống. Ông Tám Lìn, một người thợ rèn tài ba cũng trở thành người lái đò. Thế nhưng trong lòng ông Tám Lìn cũng như con, cháu vẫn âm ỉ một ngọn lửa nghề. Hình ảnh đứa bé 10 tuổi con trai của Tình tập quai búa bên bễ than cuối câu truyện thắp lên sức sống của nghề rèn. Từ câu chuyện vui buồn của một nghề rèn, chúng ta thấy được những khó khăn và thách thức của làng nghề truyền thống hôm nay. Đó là việc khó khăn trong đào tạo, gắn bó người trẻ với nghề của cha ông, khó khăn trong việc tìm đầu ra sản phẩm, vấn đề ô nhiễm làng nghề… Chính vì vậy, những ai vấn gắn bó với nghề truyền thống đều có một ngọn lửa trong lòng. Ngọn lửa nghề đã sáng biết bao năm, bao đời và duy trì đến tận ngày nay. (Lời bình của BTV Hoàng Hiệp)

Sáng tác văn thơ thời vãn Trần 2/6/2022

Trở lại với nội dung sáng tác văn thơ thời vãn Trần cũng như hoạt động của Bích Động thi xã, buổi “Tìm trong kho báu” hôm nay điểm qua di sản thơ văn của những tên tuổi tiêu biểu như nhà thơ, danh sỹ Nguyễn Ức, Nguyễn Trung Ngạn, vua Trần Minh Tông

Những bài thơ về biển 2/6/2022

Biển từ lâu đã trở thành bạn quý của con người. Biển cung cấp tài nguyên thiên nhiên, giúp bao người dân mưu sinh. Biển cũng là địa bàn chiến lược trong phát triển và bảo vệ đất nước. Bắt đầu từ năm 2009, nước ta đã chọn tuần lễ đầu tiên của tháng 6 làm Tuần lễ biển đảo Việt Nam, đồng thời cũng hưởng ứng ngày Đại dương thế giới 08/06. Nhân dịp này, chương trình Đôi bạn văn chương xin gửi tới quý vị thính giả một cuộc trò chuyện mang tên Những bài thơ về biển để mỗi chúng ta càng yêu thêm biển đảo quê hương, có ý thức nhiều hơn trong việc giữ gìn và bảo vệ chủ quyền biển đảo.

“Mật gấu”: Một câu chuyện đắng lòng về kẻ đối xử tàn ác với động vật 31/5/2022

Nhân vật chính của câu chuyện không có tên mà chỉ danh xưng là Lão. Nhà lão sống gần biên giới Việt- Lào, vùng đất ngày càng đổi thay nhờ sự phát triển kinh tế, buôn bán giữa hai nước. Ngày mừng nghỉ hưu non, lão mừng lắm khi được ông bạn kết nghĩa bên Lào tặng cho con gấu ngựa. Con gấu to như con bò không phải để nuôi làm cảnh mà để lấy mật. Con gấu giúp lão thu lợi hàng trăm triệu đồng mỗi lần lấy mật. Nhưng rồi chính con gấu đã khiến lão chết thật ghê sợ. Một cái kết thê thảm cho kẻ gây tội ác cho động vật. Để phục vụ nhu cầu của con người thì biết bao loài vật quý hiếm bị giết, bị đối xử tàn ác. Chú gấu ngựa trong truyện chính là nạn nhân lòng tham của lão. Bị nhốt trong lồng sắt chật hẹp, trên bụng con gấu bị chọc một lỗ thủng vĩnh viễn để lấy mật. Một hình ảnh thật man rợ. Thế nhưng lòng tham vô đáy, ham muốn tiền bạc khiến người ta bất chấp tất cả. Truyện ngắn phản ánh sự thật đau lòng đó là công nghiệp hút mật đã và vẫn đang tồn tại đâu đó trong cuộc sống hôm nay. Cái chết của nhân vật khi bị con gấu trả thù là lời cảnh tỉnh với những ai vẫn thực hiện hoạt động nuôi nhốt gấu lấy mật. Sâu xa hơn là mối quan hệ và thái độ của con người với thiên nhiên, với muôn loài trên trái đất. Những hình ảnh trong truyện như ánh mắt giận dữ của con gấu, hình ảnh chiếc ống tiêm cắm vào bụng gấu lấy mật ấn tượng và gây ám ảnh cho người đọc, người nghe. Truyện ngắn giúp chúng ta hiểu hơn về thói quen và hoạt động nuôi nhốt gấu lấy mật qua đó góp phần chấm dứt tội ác này. (Lời bình của BTV Hoàng Hiệp)

Tác giả, luật sư Đào Ngọc Lý và những khoảnh khắc “Diệu kỳ” 27/5/2022

Cuộc đời mỗi con người bao những thăng trầm, ngã rẽ là bấy nhiêu những biến chuyển, đổi thay trong cảm xúc, lối sống, cách nhìn đời, nhìn người. Khi trong chúng ta đong đầy sự trong trẻo, hi vọng, sẽ còn những tin yêu đọng lại. Đó cũng là những dư âm đẹp của tập thơ “Diệu kỳ” mà tác giả, Luật sư Đào Ngọc Lý mới đây ra mắt độc giả, công chúng. Tác giả, Luật sư Đào Ngọc Lý sinh năm 1960 ở Hưng Xá, Yên Phong, Ý Yên (Nam Định). Làm nghề Luật nhưng có một trái tim đa cảm, những trang thơ của Đào Ngọc Lý đã cho thấy một tấm lòng với thơ ca và thơ cũng chính là điểm tựa của cuộc đời.

"Yêu sống": Khuyển mã chi tình 27/5/2022

Văn học thế giới và Việt Nam đã từng có nhiều tiểu thuyết rất hay về chó, loài động vật nghĩa tình, nhiều gắn bó thủy chung với đời sống con người. Có thể kể đến các tác phẩm tiêu biểu như Tiếng gọi nơi hoang dã của Jacl London, Con Bim trắng tai đen của Troyepolsky, Ca dăng của James Oliver Curwood, Chó Bi đời lưu lạc của Ma Văn Kháng. Tuần báo New York Times bình chọn bài diễn văn hay nhất thế kỷ cũng là bài viết về con chó do luật sư George Graham Vest thực hiện để bênh vực cho thân chủ của mình. Truyện ngắn Yêu sống của Nguyễn Văn Thọ một lần nữa mang đến cho người đọc nhiều xúc động về tình cảm của con người với loài vật trung thành. Ông Thiều, một người lính từng vào sinh ra tử, nay trở về thời bình đã cùng con chó Luca trông nom nhà vườn cho con trai ông, bắt đầu từ khi khu nhà vườn chỉ là mảnh đất vài nghìn mét hoang sơ bên sông. Đến khi nhà vườn quy hoạch khang trang thì cũng là lúc Luca già đi sau bao chiến công nó lập được, hai chân sau của Luca bị liệt và đôi mắt trở nên mù lòa. Thủy, con trai ông Thiều đã có ý định kết thúc cuộc sống Luca bằng một viên đạn và nhờ ông Thiều thực hiện. Điều ấy đã khiến người cha nổi giận bởi ông trước sau như một, là người sống trọng nghĩa tình. Bước ngoặt của truyện xuất hiện khi Luca gặp Vàng, một con chó cái xinh đẹp lạc từ đâu đến khu vườn. Và điều kỳ lạ xảy ra, Luca hồi phục sức khỏe từng ngày, tuy chân vẫn liệt, mắt vẫn lòa nhưng nó đã ăn uống trở lại, vui cùng người bạn mới. Chỉ đến khi con Vàng trúng dịch và không qua khỏi thì Luca mới thực sự suy sụp hoàn toàn. Nhưng trong những giây phút tàn lụi cuối cùng ấy, Luca vẫn cố lết ra bằng được để chết bên ngôi mộ của Vàng tơ. Câu chuyện mà nhà văn gửi tới chúng ta không chỉ là lời nhắc nhở về lẽ sống thủy chung tình nghĩa mà còn là bản ngợi ca lộng lẫy về khát vọng sống, khát vọng được yêu thương. Người xưa có câu: Khuyển mã chi tình; loài chó còn có tình cảm như vậy, lẽ nào con người không trao cho nhau nhiều hơn nữa những thương yêu? (Lời bình của BTV Đỗ Anh Vũ)

Di sản thi ca của Thiền phái Trúc Lâm đời Trần 27/5/2022

Thời Lý – Trần ở nước ta được xem là giai đoạn hết sức hưng thịnh của Phật giáo. Đó cũng là thời kỳ ra đời dòng thiền Trúc Lâm Yên Tử với những tên tuổi lớn của văn học trung đại. Buổi “Tìm trong kho báu” hôm nay của Ban VHNT VOV6 tìm về với cội nguồn những trung tâm Phật giáo, nơi phát tích dòng thiền và những nhóm phái văn học đặc sắc thời Trần.